Muziek en subculturen in een postmoderne samenleving

Muziekbeleving en identiteitsontwikkeling binnen dubstep

Onderwijsinstelling: KU Leuven
Studierichting: Culturele Studies
Promotor: Heidi Peeters
Student: Bram Somers

Omschrijving

Dit werk bouwt in rechtstreekse zin verder op een centraal thema binnen de Culturele Studies en meerbepaald binnen de studie van populaire cultuur. Daarin wordt de vraag gesteld of subculturen als kleinschalige gemeenschappen met een gedeelde collectieve identiteit in hedendaagse westerse samenlevingen nog als werkelijk subcultureel beschouwd kunnen worden. Zo is het moeilijk geworden om duidelijke grenzen te trekken in de subculturele beleving en lijken subculturen continu onderhevig aan de invloed van de cultuurindustrie. Bovendien kan dit een invloed hebben op de identiteitsontwikkeling van zowel individuen als groepen.

Het lijkt noodzakelijk om een vergelijking met eerder onderzoek te maken en indien nodig te zoeken naar een aangepaste omschrijving van dergelijke subculturele praktijken. In deze zoektocht moet er rekening gehouden worden met hedendaagse tendensen als globalisering en de verspreiding van het neoliberaal, transnationaal kapitalisme. Het is immers zo dat subculturen een gevoel van vrijheid en onafhankelijkheid cultiveren, maar hoe kan deze rol geëvalueerd worden onder deze steeds veranderende omstandigheden? Deze vraag hangt nauw samen met een ander centraal topic in de contemporaine culturele studies, namelijk de impact van de massacultuur op onze samenleving. Deze kan een hernieuwde vorm van manipulatie, dan wel een bevrijding van de oude klassenmaatschappij betekenen. Het is om deze reden dat een deel van de focus van dit werk gericht is op de productie en de verspreiding van populaire muziek, al dan niet in samenhang met de beschreven subculturen. Gezien de aard van het thema zal dit onderwerp vanuit een kritische invalshoek besproken worden.

Een mogelijk voorbeeld van deze veronderstellingen kan gezien worden in het recente ontstaan en de razendsnelle verspreiding van het muziekgenre dubstep. De vraag stelt zich of de oorspronkelijke subcultuur die rond dit genre is ontstaan zich eveneens verspreid heeft, of dat het genre louter opgepikt is geweest door de markt en sindsdien verspreid wordt als een product van de cultuur -en muziekindustrie. De onderzoeksvraag die aldus geformuleerd kan worden, luidt als volgt: kunnen subculturen in de hedendaagse westerse samenleving nog als werkelijk subcultureel worden beschouwd en wat is het gevolg van deze mogelijke ontwikkeling op de muziekbeleving en identiteitsontwikkeling van haar leden? Kan daarenboven de opkomst van dubstep in dit opzicht als typevoorbeeld gelden?

Algemeen gesteld, wordt er in dit onderzoek een dieper inzicht gegeven in de perceptie van hedendaagse muziek en subculturen, waarbij de bruikbaarheid van nieuw opgeworpen concepten uit de contemporaine literatuur wordt nagegaan. Daarnaast wordt er een antwoord gegeven op de vraag of de veranderende betekenis van muziek en subculturen een invloed heeft op de identiteitsontwikkeling van individuen en groepen, en wat dit tot gevolg heeft in verband met onder meer het consumptiegedrag in de zogenaamde postmoderne samenleving. Om die reden wordt er een verklaringsmodel opgesteld dat gebruikmaakt van de notie postmoderniteit.

In de resultaten wordt er een algemeen beeld geschapen van de hedendaagse muziekcultuur om dit vervolgens toe te passen op de bovenstaande vragen. De case-study over dubstep dient om na te gaan of het beeld binnen de theorie gereflecteerd wordt in het veld. Het concrete doel van dit onderzoek ligt bijgevolg in het verder uitbouwen van een samenhangende theorie over de manier waarop subculturen opereren binnen het terrein van de jeugdcultuur, de popmuziek en de populaire cultuur in het algemeen. Op deze manier levert het een bijdrage aan het reeds bestaande onderzoek over subculturen. Bovendien wordt dubstep, oorspronkelijk een subcultuur, nauwkeurig onderzocht en in verband gebracht met de beschreven theorie.

Bram Somers

  De betekenis van muziek en subculturen in een postmoderne samenleving – Muziekbeleving en identiteitsontwikkeling binnen dubstep