Apartheidsmuziek in Zuid-Afrika: verleden of niet?

Onderwijsinstelling: Universiteit Gent
Studierichting: Politieke Wetenschappen
Promotor: Prof. Dr. Koen Bogaert
Student: Jade Hoornaert

In Zuid-Afrika heeft muziek altijd een centrale rol gespeeld zowel in het dagelijkse leven als in tijden van politieke onrust. Deze politieke onrust en de daaruit voortvloeiende politieke onrechtvaardigheden en individuele frustraties die de burgers ervaarden, zorgden voor een politisering van een deel van de Zuid-Afrikaanse muziek tot protestmuziek. Apartheid heeft een belangrijke rol gespeeld in het ontstaan en de evolutie van protestmuziek in Zuid-Afrika. Dit zien we terugkomen in de thema’s die de protestliederen op dat moment behandelden. Protestmuziek functioneerde toen onder andere als middel om zich te uiten tegenover het apartheidsbewind, als bevestiging van een collectieve identiteit… In tegenstelling tot de wetenschappelijke literatuur over protestmuziek tijdens apartheid, is er amper iets terug te vinden over de protestmuziek die vandaag gebruikt wordt in de Zuid-Afrikaanse samenleving. Nochtans is protestmuziek nog steeds aanwezig in de Zuid-Afrikaanse samenleving en meer bepaald in de nieuwe protesten waar Zuid-Afrika vandaag mee te maken krijgt. Deze masterproef onderzoekt aan de hand van de kwalitatieve onderzoeksmethode semigestructureerde diepte-interviews met activisten of de huidig gebruikte protestmuziek in Zuid-Afrika nog van dezelfde functies en thema’s getuigt als die tijdens apartheid. Er wordt aangetoond dat de functies nog grotendeels hetzelfde zijn wat enerzijds in verband kan worden gebracht met het maatschappelijke belang van muziek. Anderzijds kan de noodzaak aan protestmuziek wijzen op het blijvende gebrek aan basiscondities voor bepaalde groepen van de bevolking om deel te nemen aan de Zuid-Afrikaanse maatschappij. De thema’s van de muziek bevatten nog sporen van apartheid. Het is echter niet meer het enige thema of het hoofdthema. Naast thema’s die een gevolg zijn van apartheid, zijn er ook thema’s uit de apartheidsperiode die een actuele dynamiek hebben gekregen en zijn er ook nieuwe ontstaan. Hieruit wordt besloten dat de huidige protestmuziek wel nog getuigt van de gevolgen van apartheid maar dat er ook nieuwe dynamieken aan de oorsprong liggen van de protestmuziek en maatschappelijke onvrede.

Jade Hoornaert

Apartheidsmuziek in Zuid-Afrika: verleden of niet?