We-are-Various-KBL1

Onlineradio in België

En wat maakt onlineradiozenders zo uniek? Waarom zou ik ernaar luisteren en kan ik er als dj ook m’n ei kwijt?

NTS (London), Red Light Radio (Amsterdam), Berlin Community Radio, Radar Radio (London), Dublab (Los Angeles), The Lot Radio (New York), Seoul Community Radio, Operator (Rotterdam), Intergalactic FM (Den Haag), Rocket Radio (Verona, Milaan), Le Mellotron (Parijs) … de lijst van radiozenders die via het internet uitzenden is eindeloos. Elke zichzelf respecterende stad met een bloeiende muziekscene heeft er wel één. Eind 2017 sprongen in België ook enthousiastelingen op de kar en schoten de onlineradiozenders als paddenstoelen uit de grond: The Word Radio en Kiosk Radio vanuit de hoofdstad, Drrrip Radio en We Are Various vanuit Antwerpen. Waarom nu? En wat maakt die onlineradiozenders zo uniek? Waarom zou ik ernaar luisteren en kan ik er als dj ook m’n ei kwijt?

Radio is een oud medium. Dankzij een reeks uitvindingen in de tweede helft van de negentiende eeuw en het baanbrekend gebruik op grote schaal tijdens de Eerste Wereldoorlog werd het een massamedium: een eenvoudige manier om stem en muziek van één zender naar een groot aantal ontvangers te sturen. In België start het Nationaal Instituut voor de Radio-Omroep (NIR) in 1931 met uitzenden. Fast forward naar 1993, wanneer de Amerikaan Carl Malamud zijn ‘Internet Talk Radio’ lanceert, een wekelijkse talkshow met een computerexpert, en als eerste radioprogramma ooit enkel en alleen online te beluisteren. Het internet stond toen nog in z’n kinderschoenen en de bandbreedte was nog laag, maar de basis werd gelegd voor een revolutie die het radiolandschap stevig op z’n grondvesten zou doen daveren. Het world wide web maakte het verspreiden van het signaal een pak eenvoudiger en goedkoper. Voordien lukte dat enkel via radiogolven die door de ether werden verspreid, een procedure waar een dure uitzendinstallatie voor nodig is, alsook een uitzendfrequentie inclusief een vergunning afgeleverd door de overheid. Via internet werd het een pak eenvoudiger en (bijna) gratis, op een computer en een stabiele internetverbinding na. Net zoals in heel wat andere domeinen in onze samenleving zorgde het internet ook hier dus voor een revolutie, al heeft die de traditionele radio – zoals in de beginjaren van het internet hier en daar gevreesd werd – absoluut niet weggeveegd. Integendeel, al in 1994 deed de Amerikaanse zender WXYC iets wat op termijn alle radiozenders zouden gaan doen: zijn signaal naast de traditionele FM-band ook via het internet uitsturen. En ondanks de opkomst van andere manieren om muziek te luisteren via het internet – wie kan nog zonder onlinestreaming? – blijft radio een zeer populair medium. Het recentste Digimeter-onderzoek van imec toonde nog dat 65,7 % van alle Vlamingen dagelijks naar de radio luistert, via welk toestel dan ook. Traditionele radiozenders zaten dan ook niet stil. Studio Brussel, dat laatst nog z’n 35e verjaardag vierde, is uitgegroeid tot een van de sterkste Vlaamse digitale merken. Naast het online streamen van haar uitzendingen, gebruikt het verschillende andere kanalen op het internet (sociale media, website, YouTube …) om de luisteraar – of beter: het doelpubliek – te bereiken.

Naast een groot en vrij standvastig netwerk van traditionele radiozenders, maakte het internet plaats voor nieuwe radio-initiatieven. Al snel zouden er overal ter wereld nieuwe zenders enkel en alleen via het internet gaan uitzenden. De Noord-Amerikaanse markt, traditioneel een kluwen van zenders en netwerken over een gigantische geografische oppervlakte, leidde de dans. In de tweede helft van de jaren ’90 leverden zenders als netradio.com pionierswerk wat betreft onlineradio. Naast het overbruggen van de geografische grenzen die bij radiogolven horen, zou onlineradio ook een plek worden waar muziekliefhebbers van overal ter wereld elkaar kunnen vinden. In 2011 ging bijvoorbeeld onlineradiozender NTS van start. Het opzet was eenvoudig: een dj-booth en enkele microfoons in een groot uitgevallen kraam in de hippe Hackney-wijk hartje Londen. Dj’s en muziekfreaks spelen er plaatjes en de hele wereld kan via een website meeluisteren. Elke dj wordt er gefotografeerd in het ondertussen legendarische en met honderden stickers beplakte raam dat uitkijkt op de straat. Even markant is de locatie van Red Light Radio in Amsterdam. Midden in de Wallen en tussen de iconische bordelen ligt de kleine en gezellige studio. Voorbijgangers kijken vaak verbaasd op wanneer ze een dj achter het glas zien staan. De onlineradiozender ging van start in 2010 en is samen met NTS wellicht de bekendste Europese speler in een bloeiende scene van underground onlineradio’s.

“Liefhebbers van underground en nichemuziek voelen zich meer en meer thuis bij de onlineradiozenders, die onafhankelijk opereren met minder middelen, maar ook een pak minder kosten.”

Die nieuwe generatie internetradiostations gooit alle regeltjes van traditionele radiozenders overboord. Reclame valt er niet te horen, er zijn geen nieuws-, verkeers- of weerberichten en er heerst een enorme muzikale vrijheid. NTS dompelt je onder in de muzikale sfeer van een wereldstad als Londen, net zoals Red Light Radio in Amsterdam en elke andere radiozender die hun voorbeeld volgt. Andere onlineradio’s kiezen dan weer voor een bepaalde muzikale sfeer, zoals Intergalactic FM uit Den Haag met electro, Italo disco en exotica. Alle zenders zetten een muzikale vrijheid voorop die niet per toeval onmogelijk is geworden bij de traditionele radiozenders. Onder druk van subsidiënten en commerciële concurrenten mikken publieke omroepen als het Britse BBC Radio One, het Nederlandse 3FM of Studio Brussel op een breder en groter doelpubliek. Liefhebbers van underground- en nichemuziek voelen zich meer en meer thuis bij de onlineradiozenders, die onafhankelijk opereren met minder middelen, maar ook een pak minder kosten. De internationale dj-cultuur heeft dit nieuwe netwerk van muzikale vrijplaatsen snel omarmd. Op een doordeweekse dag op een van bovengenoemde internetradio’s kan je makkelijk zappen tussen dj’s als Nina Kraviz, Floating Points, Mount Kimbie, LeFtO … En de pionierende onlineradiozenders raakten doorheen de jaren ook beter en beter georganiseerd, met gigantische archieven, populaire evenementen en honderdduizenden fans over de hele wereld.

In België was het tot eind 2017 wachten op een volwaardige muziekgeoriënteerde webradio. Al zijn twee vroege initiatieven hier wel het vermelden waard. Radio Soulwax is het project van Stephen en David Dewaele dat tussen 2011 en 2014 24 dj-mixes in zowel audio als video van elk een uur lang deelde via een website en mobiele applicatie. Het is eerder een vorm van podcasting (of videocasting) dan van echte radio, want van een radiostudio waar één verzender een onbeperkt aantal ontvangers toespreekt, is hier geen sprake. Zo’n radiostudio stond dan weer wel centraal bij het Gentse Stroom.tv, een initiatief van Ziggy Devriendt a.k.a. Nosedrip. De dj was al actief bij NTS en Red Light Radio en startte in 2013 zelf een onlineplatform. Dat bestond uit een digitaal televisiescherm met enkel een aan/uit-knop. Er speelde non-stop muziek en enkele uren per dag werd er live uitgezonden vanuit de studio in het huis van Devriendt. Stroom.tv ademde de muzikale wereld van Nosedrip en z’n vrienden en was de eerste echte Belgische onlinemuziekradio. De website was erg rudimentair (geen archief, geen programmaschema), maar het project werd snel populair in de Belgische muziekscene. In de zomer van 2017 ging de stekker uit het platform – Stroom leeft verder als een muzieklabel – en waren we in België dus terug bij af.

Tot november 2017, toen ging het plots snel. Op 7 november vierde Drrrip Radio in Antwerpen z’n eerste onlinestream vanuit een oud klooster in Borgerhout. Drie dagen later opende Kiosk Radio z’n nu al legendarische … kiosk in het Brusselse Warandepark. Op 1 december 2017 lanceerde The Word Magazine vanuit z’n kantoren in Etterbeek The Word Radio. En op 9 april van dit jaar kwam er dan nog We Are Various bij, een Antwerps internetradiostation in het Pixel Café verbonden aan het Fotomuseum. Alle vier zijn ze uniek, met hun eigen look & feel, redactionele focus en dj’s.


Drrrip Radio

Drrrip Radio is het meest DIY van de vier. Het project van Nicolas Kerstens en co (de evenementorganisatoren achter Antwerpse concepten zoals Warm, Het Eiland en How I Work) kreeg via de vzw Studio Start de sleutels in handen van de derde verdieping van een oud klooster in Borgerhout dat nog tot juni 2019 tijdelijk ingenomen wordt door jonge kunstenaars en ondernemers. Er werd een radiostudio geïnstalleerd die bij goed weer naar het dakterras kan verhuizen. Tijdens de zomer zullen er naast de live radio-uitzendingen ook culturele activiteiten plaatsvinden. De onregelmatige uitzendingen zijn enkel te bekijken via Facebook Live en worden steeds de dag zelf aangekondigd. Er komen ongeveer 45 dj’s per maand langs. De huur van het pand verdienen de initiatiefnemers terug met de fees van hun eigen dj-sets in cafés en op feestjes en het materiaal verzamelden ze zelf bij elkaar, zonder grote investeringen. Kerstens en z’n team gaan zelf actief op zoek naar dj’s: “Ik luister zoveel mogelijk naar dj-sets op SoundCloud, check de line-ups van festivals in Antwerpen en omstreken en spreek ook zoveel mogelijk mensen aan. We hebben maar een klein aantal vaste residents, ongeveer 80 % zijn guest-dj’s. We programmeren heel breed en willen vooral jong talent een kans geven zich aan een groter publiek te tonen.”

“We programmeren heel breed en willen vooral jong talent een kans geven zich aan een groter publiek te tonen.”

Solliciteren? Check het formulier op de Facebookpagina
Resident dj’s: Benny Bang, Tuupe, 1000 CC

drrripradio.org


Kiosk Radio

© Koen Bauters
© Koen Bauters

De prijs voor beste locatie gaat zonder twijfel naar Kiosk Radio. Pal in het Warandepark in het centrum van Brussel, op een boogscheut van het Koninklijk Paleis, de Wetstraat, Bozar en het Centraal Station bevindt zich de radiostudio in een gerenoveerde kiosk, die dankzij z’n houten interieur door ingewijden ook wel ‘de sauna’ wordt genoemd. Vooral in de lente en zomer levert het park aangename taferelen op. Parkgangers raken gecharmeerd door de luidsprekers en het gezellige terras voor de kiosk. Alleen in de winter is het er soms wat eenzaam, en bij stormweer wordt het park ontruimd en dus ook de uitzendingen van Kiosk Radio onderbroken. Die uitzendingen worden steeds de dag zelf aangekondigd via sociale media – ongeveer vier per dag – en lopen van 14 tot 18 u (in de zomer wat langer). De sfeer is erg ontspannen, verschillende camerastandpunten in de studio tonen hoe gemoedelijk het eraan toe gaat. Ondanks de aanwezigheid van een microfoon wordt er erg weinig gepraat. Er is muziek in alle genres en klanken: van house tot techno, hiphop, disco, jazz, wereldmuziek of gitaren. Kiosk Radio telt een 20-tal resident dj’s en maakt gretig gebruik van de internationale dj’s die elk weekend langs Brussel reizen. Het zendt uit via Facebook Live en beschikt daarnaast ook over een website waar je de stream in videoformaat kan volgen. Het archief is terug te vinden via de podcastingservice Mixcloud. Er is ook een mobiele applicatie voor iOS (Android volgt) met de audiostream om bijvoorbeeld makkelijk in de auto te kunnen luisteren.

De initiatiefnemers achter het project (Thomas Kok, Thanh Lam, Nicolas Bucci, Jim Becker en Mickaël Bursztejn) investeerden heel wat eigen middelen in het project: de aankoop en het onderhoud van het materiaal, kosten aan de infrastructuur, maar vooral veel tijd. Bucci legt uit: “We werken elk 20 tot 25 uur voor de radiozender, naast onze bestaande jobs. Er komt veel bij kijken om zo’n ambitieus project te laten draaien. We vinden dat we een culturele waarde toevoegen aan de stad, dus we hopen wel ooit een beroep te kunnen doen op subsidies. Daarnaast gaan we ook af en toe een samenwerking aan met een sponsor, zolang die maar begrijpt waar we voor staan. We hebben recent een kleine bar geopend in de kiosk die ook wat geld in het laatje moet brengen. Daarmee willen we onze dagelijkse kosten dragen. En we zetten ook in op een aantal evenementen, zowel in het park hier als op andere locaties zoals het Dour Festival of Klub Dramatik. We gaan onze radiostudio meenemen op verplaatsing, dat belooft erg leuk te worden.”

Solliciteren? music@kioskradio.com
Resident dj’s: Soumaya Pheline, Kwak, Sheridan

kioskradio.com


The Word Radio

© Julien Pik for The Word Radio
© Julien Pik for The Word Radio

Het meest op een traditionele radiozender lijkend is The Word Radio. Het project is een onderdeel van The Word Magazine, een driemaandelijkse gratis papieren uitgave met de ondertitel ‘Neigbourhoud life, art & music, made in Belgium’. Op diezelfde inhoudelijke lijn focust ook de radiozender, die zich in het gebouw van het magazine in Etterbeek bevindt. Dat gebouw mag er zijn: het was de laatste boerderij in de stad en de stallen in het achterhuis werden stijlvol gerenoveerd tot de kantoren van het magazine. Daar huist nu dus ook de radiostudio. Het lijkt de initiatiefnemers ook helemaal niet te storen dat ze, in tegenstelling tot de meeste andere populaire internetradiostations, geen studio hebben die publiek toegankelijk is of zichtbaar vanop straat. Hoofdredacteur van The Word Magazine Nicholas Lewis verklaart: “We zetten af en toe onze deuren wel open tijdens evenementen, maar over het algemeen willen we dat onze dj’s en hosts zich op hun gemak voelen tijdens de uitzendingen.” The Word Radio onderscheidt zich nog van vele andere onlineradioplatformen door slechts heel selectief live video te streamen via Facebook. Ook daar zit een duidelijke visie achter, zo vertelt Lewis: “Het is makkelijk, zelfs een beetje verslavend om alles via Facebook te streamen. Maar dan zit je te kijken naar iemand die statisch wat aan knopjes zit te prullen of een plaat op de platenspeler legt. Daar heeft niemand echt iets aan. Laatst kwam Le Motel met een vj en enkele rappers langs. Dat was echt een performance, die we wel als video hebben uitgezonden. Of de Poxcat dj’s die stonden te strijken in de studio terwijl ze muziek speelden als een feministisch statement. Dan heb je ook echt wat te tonen. Maar over het algemeen willen we een pure radiozender zijn, waar muziek en spraak centraal staan.”

The Word Radio gelooft sterk in een maandelijkse horizontale programmatie met resident dj’s. Allemaal Belgisch (of wonen in België) en een mengeling van jong te ontdekken talent en doorwinterde muzikale iconen. Niet minder dan 112 dj’s nemen 1 keer per maand op een vaste dag één of twee uur voor hun rekening. Dagelijks wordt het programma gedeeld via een filmpje op de sociale media en elke uitzending wordt ook netjes als podcast inclusief playlist beschikbaar gemaakt via een uitgebreide en goed gestructureerde website. Inhoudelijk onderscheidt de zender zich van de andere Belgische radio-initiatieven als serieuzer, meer avant-gardistisch en meer gericht op muzikale ontdekking. Het programmaschema is weloverwogen en de microfoon die in de studio staat, is geen overbodig decorelement maar wordt wel degelijk actief gebruikt. Tot slot blijkt dat de zender er ook financieel sterk voor staat, zo vertelt Lewis: “We zijn geen hobbyclub. Net zoals ons magazine is ook dit project er eentje met een zakelijke structuur. Enkel de dj’s zijn vrijwillig aan de slag en willen we via het platform meer visibiliteit en ook speelkansen geven op evenementen waarmee we ons verbinden. Verder betalen we iedereen die zich inzet voor het project, zoals de studiomanager en de studio-assistent. We zien de radiozender als een communicatiekost van ons magazine en implementeren die dus ook in het totale zakelijk plan. Daarnaast worden we gesubsidieerd voor de culturele werking van de radiozender.”

Solliciteren? m.oki@thewordmagazine.com
Resident dj’s: Asa Moto, DTM Funk, Louis Vogue, Kraak

theword.radio


We Are Various

© Koen Bauters
© Koen Bauters

Het meest recente Belgische onlineradio-initiatief bouwde een studio in het Pixel Café in het Antwerpse Fotomuseum. Dat biedt heel wat voordelen: radio-uitzendingen kunnen verbonden worden aan evenementen in het café en als het café geopend is, dan is de studio dat dus in theorie ook – er hoeft geen extra personeel ingezet worden. Wat niet wil zeggen dat We Are Various tijdens die openingsuren altijd uitzendt. De jongste onlineradio lijkt ook de voorzichtigste en gaat niet voor kwantiteit maar voor kwaliteit, zo vertelt een van de oprichters Frederic Naessens: “Er bestonden al heel wat internetradiostations over de hele wereld en we merkten dat hun aanbod vaak nogal vluchtig overkwam. M’n partner in crime Nikolai Pascual en ik beslisten daarom om niet te hard van stapel te lopen en voor een andere aanpak te kiezen. We proberen voor elke show met een breder verhaal te komen. Naast een dj-mix kan je bijvoorbeeld ook een interview lezen. Zo willen we ons publiek wat meer bieden dan enkel dj’s die platen draaien.” Ook inhoudelijk tracht We Are Various zich te onderscheiden. De focus ligt op Antwerpse lokale dj’s en buitenlandse guests, en ook muzikanten, schrijvers en kunstenaars zijn welkom; Tim Coppens en Sarah Vandeursen (De Ideale Wereld) bevestigden al hun komst. Niet toevallig voor een Antwerps project is er ook een sterke link met mode. De broers Jan en Patrick Olyslager, eigenaars van het modemerk Howlin’ en de winkel Morrison, vervoegden ondertussen het team en er komt een merchandisinglijn en een onlineshop. De zender is ondanks de rustige aanpak dus wel behoorlijk ambitieus.

Er werd veel aandacht besteed aan het decor van de studio, dat in het venster van een internetbrowser erg ruim en uitnodigend aanvoelt. Dat is een groot voordeel bij het organiseren van evenementen. Daphné Pascual legt uit: “Binnenkort komt Andy Votel van het Finders Keepers label draaien terwijl we een whiskey tasting organiseren. Andy is zelf liefhebber van whiskey en was dus erg enthousiast. Je kan alles volgen via onze website en sociale media, maar je kan je ook gewoon inschrijven en langskomen. Op die kruisbestuiving tussen de online en fysieke wereld willen we inspelen.”

Solliciteren? wav@wearevarious.com
Residents dj’s: Vincent Brijs, Acapulco Nights, Texture, Diepvries

wearevarious.com