© Stefaan Temmerman

Metal in België

Het lelijke broertje van de Belpop

Vraag een gemiddelde Belgische muziekliefhebber om enkele vaderlandse metalbands op te noemen en hij zal Channel Zero (en in het beste geval ook nog Diablo Blvd, Amenra en Steak Number Eight) kennen. Toch is het vreemd dat alleen die bands vernoemd worden wanneer kenners en fijnproevers de huidige Belgische metalscene (in de breedste zin) met superlatieven overladen. Als die scene zo straf is, waarom blijft alles dan zo underground? Waar zitten de bands die mettertijd de fakkel van Channel Zero kunnen overnemen?

Ooit lang geleden, nog voor Pink Floyd de dieren met mekaar liet praten, was er Black Sabbath dat met een schrikwekkende riff ‘metal’ en al zijn vertakkingen schiep. Muziek die luider, zwarter en agressiever was had plots zijn bestaansrecht gekregen. Sindsdien vonden miljoenen jongeren van over de hele wereld zingeving in het geraas van de distortion. Metal heerste in de eighties, transmuteerde tot het ondertussen omarmde grunge in de jaren ’90 maar kreeg rake klappen wanneer in het begin van deze eeuw Nu Metal en reüniedinosaurussen de plak zwaaiden. Metal marginaliseerde tot een gekostumeerd rondje stijloefeningen en zijn aanhangers sloten zich instinctief af in een afgelegen subcultuur. Had een muziekgenre dat Satan viert dan op een happy end gerekend?

Ons land heeft aan die hele saga nauwelijks een voetnoot bijgedragen. Halfweg de jaren ’90 wist de Graspop Metal Meeting een oerdegelijke community van metalfans te creëren. Ook vandaag nog is Graspop een muzikaal walhalla waar talloze kids voor het eerst in aanraking komen met een immense massa gelijkgestemde zielen waarvan ze het bestaan niet durfden vermoeden. Metal lééft in België. Maar zo veel hardnekkige volgers het genre heeft, zo weinig bands stonden er in het verleden op die verder geraakten dan een tour en retour rond de kerktoren. Bands als Cyclone (halfweg jaren ’80 wel eens het Europese antwoord op Metallica genoemd), Ancient Rites (Flamingante black metal band die gerenommeerde bands als Morbid Angel en Immortal rechtstreeks beïnvloedde) en Heibel (het Hasseltse antwoord op Cro-Mags) hebben in hun gloriejaren dan wel een cultstatus opgebouwd die tot op vandaag stand houdt, toch zijn The Kids en Funeral Dress in de punk en Channel Zero in de metal de enige twee hardere Belgische bands die anno vandaag buiten onze landsgrenzen hier en daar nog een belletje doen rinkelen. Maar vergis je niet: hoe makkelijk ze enkele AB’s uitverkopen, zo moeilijk heeft Channel Zero het volgend op hun reünie in 2010 aansluiting te vinden met wat tijdens hun hoogdagen halverwege de jaren ’90 ook weinig meer was dan een aanzet tot mogelijk internationaal succes.

© Stefaan Temmerman
Oathbreaker – 7 sep 2013 St Petersburg (RU) © Stefaan Temmerman

Alleen een genre als metal kan anderhalf decennium van duisternis en obscuriteit omzetten naar gunstigheid en herwonnen kracht. Hoewel het een nog behoorlijk recente ontwikkeling betreft, zien we vandaag eindelijk een handjevol jonge, frisse metalbands uitgroeien tot waardige headliners. Love ’em or hate ’em, het is een verademing dat bands als Mastodon, Volbeat en Avenged Sevenfold (alsook de voorafgaande generatie van Slipknot, Amon Amarth en Down) een gooi doen naar de festivaltroon waar klassiekers als Iron Maiden, Slayer en Motörhead aan vastgeroest zaten. Aspirerende bands krijgen en grijpen opnieuw alle kansen aan. Het is dan ook grotendeels hun verdienste dat het blazoen van de hardere muziek werd opgeblonken en er opnieuw ook buiten de grenzen van de subcultuur belangstelling is voor metal. Het is niet zonder enig chauvinisme dat ik mededeel dat er momenteel wat betreft hardere muziek weinig landen zo magistraal floreren als België.

De Belgische Loud Scene

Afgewogen tegen zijn buitenlandse tegenhangers kan je wat hier volop aan het gebeuren is niet omschrijven als de ‘Belgische metal scene’. Het is méér. Van T.C. Matic en dEUS tot Balthazar en Dans Dans: onze vaderlandse muziekhelden hebben zich nooit voor één gat laten vangen. Om het overzicht te behouden krijgt het kind toch best een naam dus waarom niet Poppunt’s Franstalige tegenhangers van CourtCircuit volgen en spreken over een ‘loud scene’. Praktisch probleem 1 opgelost. Maar dan: wat is een scene precies? Hou je eerder rekening met geografie of eerder met stijl? Notoire voorgangers als de Bay Area Thrash in San Fransisco of de Norwegian Black Metal scoorden op beide punten. De Bay Area mag dan op zich al groter zijn dan heel België, toch vertakt onze Loud Scene zich in uiteenlopende richtingen.

De aftakking die er nu al enkele jaren ontegensprekelijk bovenuit torent bestaat uit een merkwaardig groepje bands dat zich, met Amenra op kop, manifesteert ergens tussen Kortrijk en Gent. Amenra mag ondertussen een monument heten, bands als Hessian, Oathbreaker en Alkerdeel boksen steeds nadrukkelijker op tegen hun kopman. Voornoemde bands zijn niet per se allemaal aan mekaar gelinkt, kennen mekaar misschien niet eens (hoewel …) en zien zelf misschien nauwelijks een gemeenschappelijke artistieke deler, niettemin beukt de muziek van elk van die bands rond diezelfde loeiharde en logge riffs. Die stilistische raakpunten zijn misschien, allicht, net zo toevallig als hun geografische ligging, desondanks is het niet absurd om te spreken van een Oost- en West-Vlaamse doom/sludge scene. Al was het maar omdat het bij ‘een’ naam noemen van zo’n vreemd, klein en afgebakend fenomeen hét afrodisiacum is voor nieuwsgierigheid van revelatiegeile muziekfreaks. Het woord ‘scene’ was nog niet uitgesproken of er hing een soort magisch cachet rond elk van die bands. De niet eens relevante vraag waarom een aantal bands dat soort muziek maakt in precies die regio is een val waar menig journalist graag met beide voeten in springt. Daardoor, maar ook dankzij Amenra’s al gevestigde reputatie, werd deze scene zelfs internationaal opgemerkt. Alkerdeel’s liveshows zijn berucht tot ver buiten onze grenzen, Hessian bracht vorig jaar in april een plaat uit op het Amerikaanse kwaliteitslabel Southern Lord en trekt in april samen met Oathbreaker op een Europese tournee als voorprogramma van Amenra. Ja, het zit behoorlijk snor met die Oost- en West-Vlaamse doom/sludge scene.

© Stefaan Temmerman
Kingdom – 15 mei 2011 Gent© Stefaan Temmerman

Antwerpen

De meest opmerkelijke en actieve scene in ons land op dit moment is echter de Antwerpse. Ik had graag willen schrijven hoe het ontpoppen van die scene een rechtstreekse en luide aanklacht is tegenover het politieke status quo in ’t Stad (zoals Reagan in de jaren ’80 ook inspiratie verschafte aan menig punkband) maar de opmars is al langer bezig. Je kan zelfs stellen dat de repressie van livemuziek – die overigens door burgemeester Janssens werd ingezet – de boost was die de bands dwong tot het zoeken naar creatieve oplossingen. Bijna geruisloos doken er in en rondom Antwerpen bands op die vaak allemaal ergens wel een link met mekaar hebben. Ze hingen rond op dezelfde plaatsen, gingen naar dezelfde shows en deelden een muzikale honger. En alsof ze het hadden afgesproken, vonden de meesten het DIY-concept als vanzelfsprekend. Het idee dat je zelf ook platen kan uitbrengen, zonder dat een label zich bemoeit, terwijl de muziek net zo valabel is en zeker oprechter lijkt, paste de bands als gegoten.

De Antwerpse scene heeft trouwens nog een ander streepje voor op zijn buren: ze is hoegenaamd niet beperkt of afgebakend in een genre of een stijl. Integendeel, van hardcore tot sludge, van thrash tot stoner, van punk tot … Bands wier muziek haaks op mekaar staat, spelen samen shows, ongeacht het genre helpt de ene band de andere vooruit. Die onderlinge vriendschappelijkheid en support heeft natuurlijk ook ergens te maken met net het feit dat ze artistiek niet in mekaars vaarwater komen, maar het is onwaarschijnlijk dat ze daar zelf van wakker liggen. Ze delen hetzelfde doel: een eigen ding creëren. Iedereen komt samen op dat handjevol plekken waar ze hun muziek nog mogen spelen en iedereen kent iedereen zonder dat er ooit het sfeertje van een exclusief clubje heerst – integendeel: er wordt zelfs noest gezocht naar bands van buiten Antwerpen om de affiche te versterken. Iedereen is er bij omdat ze van muziek houden en zich willen amuseren.

Your Highness

Wat de scene momenteel extra spannend maakt is dat enkele bands ondertussen straf genoeg zijn om uit de scene, uit de underground te breken. Op kop loopt Your Highness, een band waarvoor hokjes als stoner of sludge metal te beperkt zijn. Door zowel Belgische als internationale pers al gelinkt aan Mastodon en High On Fire met daar bovenop een beukende groove die Corrosion Of Conformity een lesje in Corrosion Of Conformity leert. In 2011 debuteerden ze met ‘Cults n’ Cunts’, een moker van een plaat die al snel op de radar kwam van de gespecialiseerde blogs maar ook een flinke aanprijzing kreeg in het behoorlijk invloedrijke en bekende magazine Metal Hammer U.K. Hoewel de pers doorgaans weinig happig is op ep’s deden ze een jaar later alles nog eens losjes over met ‘Blue Devils’ dat met slechts drie songs Your Highness’ enorme groeimarge blootlegde. Op 31 januari brachten ze naast hun eigen bier ‘Hoogheid’ nog een split 12” uit met de Limburgse no-nonsense riffers van Hedonist en zal een nieuwe full plaat niet lang op zich laten wachten. Your Highness is bovendien een fucking hard werkende band die al zijn energie steekt in vaak en degelijk live spelen. Héél vaak. Ik kan me de laatste keer dat ik van hen een show zag die minder was dan goed tot uitstekend niet herinneren – helemaal speciaal zijn de hoogst uitzonderlijke shows waarop ze een extra paar stalen kloten steken in het nummer ‘Blood And Thunder’ van Mastodon. Na hun Europese tour in maart mag je er zeker van zijn dat ook de grotere labels zich in de strijd zullen mengen. Als Queens Of The Stone Age hun koninklijke reet niet meer tot furieus rocken kunnen bewegen, dan zal Your Highness hun plaats op het internationale toneel maar wat graag innemen.

Hessian - 8 jun 2013 Saint-Imier (CH)© Stefaan Temmerman
Hessian – 8 jun 2013 Saint-Imier (CH)© Stefaan Temmerman

Maar Your Highness zijn lang niet de enigen. Meer richting niche zagen we crossover thrash band Toxic Shock de jongste drie jaar scoren met een demotape, een vinyl ep, een debuutplaat, een skateboard én een speciaal voor Cassette Store Day gereleasete gekleurde dubbelcassette. Onder meer D.R.I., Agnostic Front en SSS trokken samen met de momenteel alom gehypete (terecht, ook) band Eagulls op tour in Engeland en beginnen stilaan hun plaatsje te veroveren tussen hun buitenlandse tegenhangers. Het uit de haast legendarische hardcore band Vogue voortkomende Cheap Drugs legt een soortgelijk parcours af. Een demotape, een split tape met de Kortrijkse hardcore noise band VVOVNDS, een 7”, en ze zitten ook achter het oerdegelijke en 100% DIY hardcore punk magazine In Dogs We Trust. Talloze lokale shows, een Engelse, Duitse en Oost-Europese tour later weet heel hardcore Europa wie en wat Cheap Drugs is. Eveneens aan het uitblinken in hun branche: de punks van Fuck Ups en King Terror, death metal band Bones, de death-thrashers van Incinerate en het energieke en brutale My Name Is God.

Een andere band die het potentieel heeft om ook buiten het afgelijnde metal genre potten te breken is Black Swarm. Met leden van Lektor en San Diablo plus ex-Caldera frontman Sam De Roeck hebben ze dan ook de kunde en de spierballen in de rangen om hard rockende betonblokken op je smoel kapot te laten spatten. Op hun slechts drie songs tellende demo hoor je meteen de vakkundigheid waarmee ze stijlelementen van klassieke old school metal combineren met de lage, naar je kloten grijpende oerkreten van riffs van High On Fire. Laat daar dan een frontman op los die ruw geschreeuw nuanceert met luchtige maar pekzwarte thematische knipogen en je krijgt de ultieme moderne metalband die precies doet waar Killswitch Engage nog nooit helemaal in geslaagd is. Live ijzersterk – wanneer ze afgelopen zomer Antwerp Metal Fest mochten openen hadden ze amper twee songs nodig om de dranghekken van de frontstage te slopen. Er zijn al enige tijd plannen om een plaat uit te brengen, doch nog niks concreets. Wat mij betreft doen ze dat liever vandaag dan morgen, het zou een misdaad zijn om de mensheid Black Swarm te ontzeggen.

In het verlengde van Black Swarm vermelden we ook meteen de bands Animal Version en San Diablo. De eerste betreft een vijfkoppige band supermuzikanten die het psychedelische en proggy wasteland aftasten tussen At The Drive-In en A Perfect Circle. Met dat soort muziek hebben ze allerminst het makkelijkste pad gekozen maar bands die zo straf zijn als Animal Version komen uiteindelijk altijd bovendrijven. San Diablo heeft op zijn beurt raakpunten met Russian Circles enerzijds en The Dillinger Escape Plan anderzijds. Instrumentale hyperkinetische en schizofrene energieraketten vliegen je om de oren terwijl ze je met haast wiskundige en dringende melodieën bij de les houden.

Conclusie

Dus neen, eigenlijk bestaat er niet zoiets als een ‘Belgische metal scene’. Wél zie je hoe steeds meer hardere bands zich groeperen rond steeds legendarischer wordende venues als Antwerp Music City, Antifa-Brick, The Pits, … Het zijn bands die zich niet laten beperken tot ‘metal’ maar wel het soort hardere muziek spelen die te luid klinkt om binnen het aandachtsveld van pers, labels, bookers en grotere zalen te komen. Om alsnog aandacht te vestigen op die brede, hardere underground scene die hier zo floreert hebben we ‘Staalhard’ in het leven geroepen, een vinylcompilatie van tien bands die op dit moment het beluisteren waard zijn. ‘Staalhard’ tracht de kloof tussen de underground en het reguliere circuit te verkleinen. Er zit goud in de underground.