Kristof-Claes-KBL1-header

Join the crew

Een goede crew is het bindweefsel van de band, the glue that holds things together …

Als band of artiest werk je met veel toewijding toe naar elk moment wanneer je het podium kan bestijgen om te laten zien wat je waard bent. Je kan daarvoor zoveel repeteren als je wilt, eenmaal out there, in de echte wereld, ben je afhankelijk van een veelheid van factoren en personen die je niet in de hand hebt. Daarom dat de meeste live-acts zich omringen met een eigen crew om zo veel mogelijk van die variabelen uit te schakelen. Een goede crew is echter meer dan alleen maar een verzekering tegen rampscenario’s. Het is een investering in je band en het geeft je als artiest de nodige gemoedsrust en het vertrouwen dat al dat harde werk in het repetitiekot niet voor niets geweest is. Een goede crew is het bindweefsel van de band, the glue that holds things together

Wij vroegen ons af wat een crew dan juist goed maakt en wanneer je best begint te denken aan dergelijke omkadering. We gingen hiervoor te rade bij enkele doorwinterde crew-bonken, namelijk klanktechnieker Hein Devos (Amenra, Hitch, Neurosis, De Kreun), lichttechnieker Michiel De Clercq (Triggerfinger, Yevgueni, Venus In Flames) en tourmanager Roeland Veugelen (Styrofoam, Milow, Jamie Lidell, tourmanagement.com).

Hein Devos

Als klanktechnieker heeft Hein Devos binnen- en buitenland doorkruist met Hitch en Neurosis en is hij de vaste klankman van Amenra. Daarnaast zorgt hij ook nog eens voor het geluid in De Kreun. Qua ervaring kan dat tellen! Zoals vele techniekers is ook Hein er nochtans eerder toevallig ingerold. “Ik ben eigenlijk begonnen omdat vrienden van mij in een band speelden en initieel ging ik gewoon mee voor de sfeer. Omdat er vaak technische problemen of beperkingen waren waardoor de band in mijn oren niet klonk zoals ze moesten klinken, ben ik uiteindelijk zelf achter de mengtafel gekropen. Er waren zeker mensen die technisch beter onderlegd waren dan ik – in het begin ging het voor mij vooral over de balans tussen bijvoorbeeld de zang en de gitaren – maar ik voelde toch dat ik zo een meerwaarde kon bieden voor de band.”

Hein-Devos-KBL1-inline
Hein-Devos-KBL2-inline
Hein-Devos-KBL3-inline

Je hebt er dus nooit echt een opleiding voor gevolgd?
Hein: “Nee, een opleiding geluidstechnieken is er nooit aan te pas gekomen. Ik ben eigenlijk geschoold als elektrotechnieker. Ik maakte vroeger wel elektronische muziek, gaande van ambient tot dance. Daarvoor gebruikte ik een behoorlijk uitgebreide set-up met veel analoge synths en MIDI-signalen die via een mengpaneeltje gerout en gemixt werden. Dat was lang voordat je dat allemaal met de computer kon doen, dus zo wist ik al wel wat van knopjes en zo. Voor de rest heb ik alles al doende geleerd, al was dat wel met het nodige leergeld … Ik ben nu al meer dan tien jaar intens als geluidstechnieker bezig en ik ga nog regelmatig eens zwaar op mijn bek. Het voordeel van een opleiding is dat je alles op korte tijd behandelt, al kan ik me inbeelden dat je het dan soms ook snel weer vergeet.”

Hoe verloopt de overgang van hobby naar job dan?
Hein: “Helemaal in het begin met Amenra kon je nog niet spreken van een job, het was echt een vriendengroep die samen op pad was en er werd dan ook niemand voor betaald. Wanneer de gages hoog genoeg werden, kwam die overgang er vanzelf. Al gaat dat wel gepaard met de nodige compromissen. Zeker bij de eerste buitenlandse tours doet iedereen een duit in het zakje, anders gaat het gewoon niet. Zo kan het dus zijn dat je voor een bepaalde tour dan wat minder krijgt, maar dat wordt dan gecompenseerd door andere shows waar de band wel een hogere gage krijgt.”

Jij ging al in een vroeg stadium mee op pad. Is het voor een band noodzakelijk zo snel mogelijk een geluidsman mee te nemen?
Hein: “Noodzakelijk is het zeker niet, maar als je het kan betalen (of op een andere manier kan regelen) en je vindt de juiste persoon, zou ik er wel voor opteren om snel iemand mee te nemen. In veel gevallen is het eerste ‘crewlid’ dan een geluidstechnieker, maar soms kan licht bijvoorbeeld ook erg belangrijk zijn voor de beleving van een optreden. Dat hangt van band tot band af. Het effect van een goede monitormixer mag trouwens ook niet onderschat worden, maar om budgettaire redenen wordt dat vaak toch wat achterop gesteld als het op crew aankomt. Bij Amenra stuur ik vaak de monitors vanuit de FOH aan, maar echt ideaal is dat niet, want vanuit de zaal kan je nooit echt weten hoe de balans op het podium is.”

Hoe ziet de crew bij Amenra er momenteel uit?
Hein: “We zitten nu net op het niveau dat we ook iemand kunnen meenemen om video te doen, maar ik heb dat lang zelf gedaan. Het was soms wel moeilijk om beiden te doen. Mijn belangrijkste job is natuurlijk zorgen dat het geluid goed zit en dan kan je wel eens een fade of een cue van de video vergeten. Maar de band begrijpt dat maar al te goed. Ook qua tourmanagement houden we voorlopig alles zelf in de handen. Ik neem bijvoorbeeld de technische zaken op mij en de andere taken worden momenteel door Colin, de zanger, opgevolgd.”

“Kwaliteit en ervaring hebben hun prijs, maar ik denk dat het zeker zo belangrijk is om iemand te hebben die de muziek volledig begrijpt.”

Wat zijn zo de gangbare prijzen voor een mixer?
Hein: “Ik kan niet meteen een gangbare prijs plakken op een technieker. Het hangt volledig af van de situatie. Als er geen band is tussen de groep en de engineer en je wilt iemand met ervaring, zal je de volle prijs betalen. Maar als het om een vriend gaat of een beginnende mixer, verandert dat de zaak natuurlijk. Het hangt er ook wat van af hoe professioneel je als band wilt overkomen. Kwaliteit en ervaring hebben hun prijs, maar ik denk dat het zeker zo belangrijk is om iemand te hebben die de muziek volledig begrijpt.”

Is de klik met de band en muziek dan belangrijk dan skills?
Hein: “Een goede technieker moet natuurlijk wel de nodige skills hebben, maar als de basiskennis er is en het is daarnaast iemand die helemaal mee in het verhaal van de band wil/kan stappen, is het zeker een geschikte kandidaat. In het buitenland is het in een beginnend stadium zo goed als niet te betalen om te touren met een pro, maar juist in die situaties kan het wel belangrijk zijn om je eigen vertrouwenspersoon achter de knoppen te hebben, ook al is het dan iemand met wat minder ervaring. Dat vertrouwen en die klik zijn volgens mij het allerbelangrijkste aan een goede crew. Zowel van de artiest naar de engineer toe, als omgekeerd.”

Met je job in De Kreun, krijg je ook veel bezoekende crews over de vloer. Merk je daar bepaalde evoluties?
Hein: “Er is zeker een evolutie dat bands meer crew bij hebben in vergelijking met pakweg tien jaar geleden. Door budgettaire redenen hadden Amerikaanse bands bijvoorbeeld zelden eigen techniekers bij. Doordat de gages de laatste jaren wat gestegen zijn, is het ook makkelijker voor bands om hun crew uit te breiden.”

“Nochtans is een eigen crew niet altijd een voordeel op vlak van geluidskwaliteit. Zeker als je in professionele clubs speelt, gaat de house-engineer vaak de specifieke ins & outs van zijn zaal beter kunnen bespelen. Ik heb vroeger bijvoorbeeld shows gedaan waarbij ik wist dat ik afging als een gieter tegenover de house-crew, maar in zo’n geval heb je een meer psychologische rol te vervullen voor de band door het vertrouwen dat ze in je hebben. Ik heb ook al het omgekeerde meegemaakt: dat ik eigenlijk enkel als chauffeur mee op tour was maar door de erbarmelijke kwaliteit van de eerste shows voorstelde om ook het geluid te doen. Ik vind het heel moeilijk om me in zo’n situatie aan mijn jobomschrijving te houden, ook al heeft dat de tour toen wel erg zwaar gemaakt. Ik vrees dat ik dat nu ook niet meer zou kunnen, maar het heeft me toen wel veel geleerd.”

Michiel De Clercq

Op het moment van schrijven zit Michiel De Clercq in het zonnige Los Angeles om the making of van het vierde studioalbum van Triggerfinger te documenteren. Als trouw crewlid van Vlaanderens populairste gitaartrio verzorgt hij naast het licht namelijk ook hun website en sociale media met bijhorende content. Omdat hij zo dicht bij de band staat, is hij de aangewezen persoon om al hun avonturen in beeld te brengen. Ook Michiel heeft al de nodige uren en kilometers ervaring op zijn teller staan. Naast Triggerfinger werkt hij als lichttechnieker ook voor Yevgueni en Venus in Flames en springt hij ook soms in bij Selah Sue en Axelle Red. Michiel weet dan ook als geen ander hoe het is om in een hechte crew mee te draaien, zo hecht dat hij ondertussen meer verjaardagen on the road met de band gevierd heeft, dan thuis met zijn lief …

Michiel-De-Clercq-KBL1-inline
Michiel-De-Clercq-KBL2-inline
Michiel-De-Clercq-KBL3-inline

Hoe word je de lichttechnieker van een band als Triggerfinger?
Michiel: “Ik ben eigenlijk heel toevallig begonnen als technieker. Als jonge kerel tapte ik al eens in de N9 in Eeklo. Op een zekere dag had de klankman van dienst iemand nodig om te helpen met kabels rollen en zo is het allemaal van start gegaan. Voor ik het wist, stond ik enkele weken later bij de finale van de Oost-Vlaamse Rock Concours – zonder enige ervaring – achter de lichttafel omdat de verantwoordelijke technieker niet was komen opdagen. Het resultaat werd gesmaakt en ik ben dat sindsdien blijven doen.”

“In eerste instantie werkte ik vooral in de weekends als technieker; ik had toen eigenlijk een job in de automotive sector. Uiteindelijk heb ik toch besloten dat auto’s me eigenlijk helemaal niet interesseren en ben ik voltijds licht gaan doen. Na heel veel kleine jobs, en enkele jaren in het CC in Eeklo, ben ik via een bevriende collega op een theatertour van Living Roots beland. Dat was een folkie project, waar zowel Ruben Block, Mario Goossens, Jan De Campenaere en Klaas Delrue aan meededen – zowat al de muzikanten waar ik nu vast mee de baan op ga. Aan het eind van die tournee vroeg Ruben mij in de wc’s van CC De Muze in Heusden-Zolder of ik geen zin had om het licht te doen op de tour die ze gepland hadden voor het nieuwe Triggerfinger album. Het toeval wil dat ik enkele jaren eerder de vraag had gekregen van mijn toenmalige vriendin voor wie – als ik carte blanche kreeg – ik het allerliefste het licht wou verzorgen. Ik heb toen Triggerfinger geantwoord, en een goede vier jaar later was het dus effectief zo ver. Ik ben er dan ook niet meer weggegaan.”

“In het begin was het allemaal nog heel kleinschalig. Ik ben echt kunnen meegroeien met de band. Ik heb zowat alles on the job geleerd.”

Heeft het succes van Triggerfinger ook invloed gehad op de (omvang van de) crew?
Michiel: “Bij Triggerfinger hebben we met de drie crewleden een zogenaamde skeleton-crew, dat is een soort van kernbezetting. Daar is de laatste jaren ook niet veel aan veranderd. Voor sommige grotere producties wordt dat uitzonderlijk wel eens uitgebreid met extra helpers, maar uiteindelijk vallen we toch altijd terug op dezelfde drie personen. Dat is Tom ‘Tompie’ Van Saet – onze tourmanager/backliner, geluidstechnieker Ken Kuipers, en ikzelf voor het licht. Omdat we zo’n kleine crew zijn, doen we ook heel veel gewoon samen. Zo help ik ook geregeld met de merchandise of de backline en ook het materiaal in- en uitladen doet iedereen samen. Al ons materiaal past trouwens nog steeds in zo’n kleine Sprinter camionette.”

“Het geheim is dat iedereen altijd alles geeft wat hij in zich heeft en alle problemen lossen we samen op. Dat is eigenlijk ook de enige manier waarop je zo effectief kan werken met zo’n klein team.”

“Als je bijvoorbeeld iemand kan vinden die én licht kan doen én backline én ook nog wat merch kan verkopen, dan gaat die zichzelf ook wel snel terugverdienen.”

Hoe belangrijk is die filosofie om ‘alles te geven’?
Michiel: “Het is enorm belangrijk om met iedereen op dezelfde lijn te zitten, binnen de crew, maar ook met de band. Bijvoorbeeld voor het licht – puur esthetisch gezien – is het heel belangrijk dat je kan vertalen wat de band wilt. Ook al kunnen ze niet echt zien wat er qua lichtshow gebeurt, toch voelen ze dat wel. Ik praat er dan ook regelmatig met de band over. Maar alles begint eigenlijk bij de basisfilosofie: bij Triggerfinger is het een must dat je je steeds de volle 100% geeft, no matter what. Zelfs ziek zijn is geen excuus. Zo heb ik Tompie al letterlijk zien flauwvallen tijdens een show, en zelf heb ik al moeten overgeven of met zware koorts gewoon doorgewerkt.”

“Uiteindelijk heb je enkel elkaar en moet je op elkaar kunnen rekenen. Die betrouwbaarheid is wat de band wil. Ze moeten er op kunnen vertrouwen dat – ongeacht de omstandigheden – hun crew zo ver mogelijk gaat om alles zo goed mogelijk te krijgen. En zij doen dat ook, dat vertrouwen krijg je heel hard terug.”

Is dat iets wat bij je bij alle bands ziet?
Michiel: “Vanzelfsprekend zijn er verschillen bij elke band of productie, al is het maar in de omvang of het soort zalen. En elke crew heeft zo zijn eigen dynamiek. Maar ik probeer die filosofie alleszins mee te nemen naar andere crews waar ik mee werk. Er is niets erger dan jezelf passief over te geven aan de omstandigheden; je moet altijd een verschil kunnen maken. Dat is uiteindelijk de reden waarom je mee bent. Als je als crewlid geen meerwaarde kunt betekenen tegenover de housecrew, ben je eigenlijk irrelevant. En dan kan je er beter mee stoppen.”

“De persoonlijke connectie met de mensen is natuurlijk wel iets waar je een beetje geluk mee moet hebben. Bij Triggerfinger komen we zo goed overeen dat het echt aanvoelt als een familie, maar ook met mijn andere bands heb ik het wel getroffen. Door zo veel met elkaar om te gaan, wordt je ook wel echt vrienden. Wie er niet in past, gaat er uiteindelijk vanzelf wel uit. Niemand heeft zin om een maand met een klootzak in een bus te zitten.”

Ten slotte: wanneer moet een beginnende band aan een lichttechnieker beginnen te denken?
Michiel: “Dat hangt er heel erg van af: je hebt bands die heel erg licht- en videominded zijn, bijvoorbeeld de meer elektronische acts. In dat geval kan dat heel vroeg zijn, denk ik, omdat het toch een aanzienlijke visuele meerwaarde kan leveren. Het is dan ook heel leuk om van in het begin iemand te hebben die mee kan nadenken over die zaken. Bij meer traditionele bands gaat het vooral om budget. Een band moet je echt zien als een bedrijf en dat moet je ook zo runnen. Je moet wel altijd een faire verloning kunnen bieden. Van zodra je het kan betalen, wordt het interessant om iemand mee te nemen.”

“Daarmee wil ik niet zeggen dat je per se meteen een pro moet zoeken. Voor beginnende bands kan het bijvoorbeeld interessant zijn om een jonge gast te zoeken die kan meegroeien met de band. In eerste instantie volstaat een onkostenvergoeding dan meestal. Spijtig genoeg zie ik het wel vaak gebeuren dat zo iemand later toch vervangen wordt door een meer ervaren of professionele technieker. Anderzijds is mijn persoonlijke favoriet – de lichttechnieker van Radiohead – ook gewoon begonnen als vriend van de band.”

“Ik kan wel aanraden om iemand te zoeken die van vele markten thuis is. Als je bijvoorbeeld iemand kan vinden die én licht kan doen én backline én ook nog wat merch kan verkopen, dan gaat die zichzelf ook wel snel terugverdienen. Voor de meeste bands gaat het logisch zijn om eerst een geluidstechnieker te zoeken, maar er zijn verschillende combinaties mogelijk. Als het budgettair haalbaar is, moet je het gewoon zien als een investering.”

Roeland Veugelen

Tijdens zijn studies als handelsingenieur richtte hij in Leuven mee Het Depot op, waar hij een tijd lang verantwoordelijk geweest is voor de producties. Ondertussen kan hij zowat met elk soort kabel en fader overweg en heeft hij zich voornamelijk toegelegd op tourmanagement. Zo heeft hij onder meer gewerkt met Jamie Lidell en Milow. Van een kleine tourvan met drie personen tot producties met twee volle nightliners en vrachtwagens, het leven op tour heeft voor Roeland maar weinig geheimen meer. Een tourmanager heeft als geen ander het overzicht over de ins & outs van de crew en Roeland heeft zowat elke denkbare job in een crew zelf ook ooit uitgevoerd. De geknipte persoon om eens uit te horen dus.

Roeland-Veugelen-KBL1-inline
Roeland-Veugelen-KBL2-inline
Roeland-Veugelen-KBL3-inline
Roeland-Veugelen-KBL4-inline

Het lijkt me dat een tourmanager een beetje een speciale plaats in een crew inneemt. Klopt dat?
Roeland: “Voor mij is de tourmanager degene die er voor moet zorgen dat de artiest, de muzikanten en de crew in de best mogelijke omstandigheden het best mogelijke concert kunnen geven, zodat het publiek de best mogelijke show kan zien. Wat je dan zelf uiteindelijk doet, hangt erg af van het type band waar je mee werkt en de grootte van de productie. Bij kleine producties is het heel goed mogelijk dat de geluidsman of iemand van de band zelf het tourmanagement doet. Maar als de tour of de omkadering wat groter wordt, wordt het al snel moeilijk om verschillende rollen te combineren. Dan laat je steken vallen.”

“Je hebt verschillende soorten tourmanagement maar het is wel zo dat er steeds verschillende zaken bij komen kijken. Je moet sowieso administratief en logistiek wel sterk zijn. Daarenboven helpt het ook als je op de hoogte bent van de productionele kant. Ik heb mezelf bijvoorbeeld verdiept in licht en geluid en dat maakt het gewoon veel gemakkelijker om bepaalde zaken juist in te schatten en efficiënter af te handelen. Zo kan je ook een stuk productiemanagement doen als het nodig is, en weer meer controle krijgen over budget en materiaal.”

“Omdat je ook een stuk algemeen management doet en (mee) beslist over budgetten, heb je wel een ander soort band met de artiest dan iemand die bijvoorbeeld enkel het geluid doet. Het maakt het er zeker ook niet altijd gemakkelijker op. Het is soms een fijne lijn die je moet bewandelen.”

Wanneer kan een tourmanager een meerwaarde bieden?
Roeland: “Persoonlijk zorg ik dat ik steeds een meerwaarde bied als ik meega, ongeacht of het nu een akoestische tour is met twee of een volledige productie met een crew van 25 personen. Het gaat om een stuk comfort dat je kan geven aan een artiest. Als je op een bepaald niveau komt, waarbij je 250 dagen per jaar op de baan bent, dan wil je als artiest kunnen focussen op de zaken die belangrijk zijn: goede shows, interviews en promo’s geven. Als je dan ook nog moet bezig zijn met te zorgen dat heel de crew op het juiste moment op de juiste plaats geraakt en dat al het nodige materiaal aanwezig is, dan wordt het al snel te veel. Ik merk dat als groepen eenmaal een tourmanager hebben, ze daar niet snel van terugkomen.”

“Ook als je in het buitenland gaat touren, is het wel aangewezen om iemand mee te hebben die zich over de zakelijke/logistieke kant van het verhaal kan buigen. In België is het qua uitbetalingen en productiekosten meestal wel in orde, maar in het buitenland is het soms een ander verhaal. Niet elke artiest wil zich daarmee bezig houden.”

“De eerste prioriteit moet zijn een zo goed mogelijk concert geven. Omring je met de mensen die nodig zijn om dat te bereiken.”

Is het slim om een vriend te vragen mee te gaan om die dingen te regelen?
Roeland: “Ik weet niet of een vriend de beste oplossing is. Nu, ik ben er ook een beetje ingerold, maar dat is op een heel natuurlijke manier gebeurd. Ik denk dat tourmanager ook nooit echt de eerste ‘job’ is die je gaat doen binnen een productie. Ik heb zelf eerst als chauffeur en backliner gewerkt. Op een gegeven moment leer je de verschillende aspecten van het touren wel kennen en als je je er op toelegt en je volledig smijt, dan komt de rest wel. Met vrienden zou ik toch wat oppassen. Je moet ook wel hard kunnen zijn.”

“Voor elke job zijn bepaalde skills vereist. Als je een drummer nodig hebt, ga je ook niet gewoon een kameraad vragen als die niet kan drummen. Volgens mij is dat hetzelfde voor elke taak, ook voor licht, geluid of (tour)management. Al kan je die skills wel opbouwen als je de goede motivatie hebt.”

Wat is een ideale crew en hoe vind je die?
Roeland: “Het allerbelangrijkste is dat je capabele mensen hebt die je kan vertrouwen en met wie het klikt. Daarnaast moet je er gewoon voor zorgen dat je met het budget dat je hebt, de best mogelijke crew kunt verzamelen.”

“Het hangt er weer heel erg van af wat voor soort groep je bent. De eerste prioriteit moet zijn een zo goed mogelijk concert geven. Omring je met de mensen die nodig zijn om dat te bereiken. Voor een electro-act kan dat een lichtman zijn die zorgt voor een spectaculaire lichtshow, als je akoestische fluisterpop met moeilijk versterkbare instrumenten maakt, is het eerder aangeraden om een goede klankman te zoeken.”

“In de meeste gevallen is een tourmanager zeker niet de eerste om in te schakelen, omdat er meestal meer dringende noden zijn die meer impact kunnen hebben op het eindresultaat. En je moet er toch ook wel rekening mee houden dat je voor een professionele technieker of crewlid al snel minimum 250 euro per dag moet rekenen. Tourmanagement taken kunnen daarbij misschien sneller verdeeld worden over verschillende mensen.”

In dat opzicht is het misschien interessant om het even over je laatste project, tourmanagement.com, te hebben?
Roeland: “Inderdaad. Omdat er niet echt iets voorhanden was om alle informatie rond het tourgebeuren efficiënt te centraliseren, heb ik een tool ontwikkeld waarmee bands of tourmanagers aan de slag kunnen om hun shows te plannen en voor te bereiden. Voor sommige groepen kan het gebruik van zo’n tool helpen om de nood aan een tourmanager een jaar of zelfs langer uit te stellen. Door bijvoorbeeld samen met een eventuele manager of boeker gebruik te maken van de tool, kan je jezelf gewoon veel efficiënter organiseren voor dezelfde prijs als wanneer je voor vier dagen een crewlid zou inhuren. Ondertussen wordt het zelfs gebruikt door internationale sterren zoals Simple Minds of Tame Impala, maar het kan op verschillende niveaus een meerwaarde bieden.”

tourmanagement.com