Inge-Alberti-KBL1

Inge Alberti & Yannick Van Nuffel

Popthesisprijs 2015 winnaars

Eind 2015 reikte Poppunt voor de tiende keer de Popthesisprijs uit. Een jubileumeditie dus, die plaatsvond op het showcasefestival Glimps in Gent. We lieten alle winnaars van de voorbije edities aan het woord en blikten terug op tien jaar onderzoek naar (pop)muziek met promotoren en juryleden. Het hoogtepunt was uiteraard de bekendmaking van de winnaars van de tiende Popthesisprijs. Die werden door onze professionele jury (Marc Steens, Annelies Moons, Pedro Debruyckere, Tijs Vastesaeger, Gert Keunen en Gunter Van Assche) gekozen uit 43 inzendingen. 

Bachelor

Yannick Van Nuffel (PXL-Music) ging aan de haal met de prijs voor de beste bachelorscriptie van 2015. Hij schreef een bijzonder volledige scriptie over ‘Technologische ontwikkelingen van muziekdistributie en hun impact’.

Yannick Van Nuffel
Yannick Van Nuffel
Yannick Van Nuffel

Waarom heb je dit specifieke onderwerp gekozen voor je eindwerk?
Yannick: “In de periode dat ik een onderwerp moest kiezen, was muziekdistributie een heel actueel topic. YouTube kondigde zijn eigen dienst aan, Taylor Swift haalde uit protest al haar muziek van Spotify, er ontstond een wereldwijd debat omtrent gratis streaming … Ik merkte dat ik bij het lezen van die artikels toch nog veel vragen had. Hoe gaan Spotify en YouTube juist te werk? Wat drijft Taylor Swift om die drastische beslissing te nemen? Wat betekent YouTube voor de muziekindustrie? Antwoorden op al die vragen bleken dan niet zo simpel te vinden en van daaruit ben ik aan het onderzoek begonnen.”

Je hebt uitgebreid alle evoluties in muziekdistributie beschreven. Welke (r)evolutie heeft volgens jouw de meeste impact gehad?
Yannick: “Moeilijk te zeggen. De mp3 heeft er bijvoorbeeld voor gezorgd dat bestanden kleiner werden zodat muziek heel makkelijk online verspreid kon worden. Dat is uiteraard cruciaal voor de huidige situatie van de muziekindustrie. Streaming staat gebruikers dan weer toe om voor een maandelijks bedrag enorm veel muziek ongelimiteerd te beluisteren. Maar tegelijkertijd mogen we ook de cd of de ontwikkeling van de cassette niet onderschatten. Die geluidsdragers zorgden er decennia geleden al voor dat muziek draagbaar werd en overal en altijd beluisterd kon worden. Alles in beschouwing genomen, kan de radio misschien wel de belangrijkste ontwikkeling geweest zijn op vlak van muziekverdeling. Deze vorm van muziekdistributie bestaat ondertussen ongeveer honderd jaar en nog steeds is het de belangrijkste manier voor de gemiddelde muziekconsument om nieuwe muziek te ontdekken.”

Waar ligt de toekomst van streaming volgens jou?
Yannick: “Voor zover ik me kan voorstellen is streaming het heden én de toekomst van muziekdistributie. Piraterij heeft ervoor gezorgd dat de jongere generaties zijn opgegroeid met gratis muziek. Van alle legale distributievormen komen streaming services het dichtst in de buurt van deze gewoonte. De verschillende diensten, met Spotify en Apple Music op kop, werken ook enorm hard om deze legale vorm van distributie nog gemakkelijker en toegankelijker te maken voor de consument dan piraterij ooit is geweest. YouTube is momenteel de grootste speler en zal dat waarschijnlijk nog heel lang blijven, maar hun betalende streaming service (YouTube Red, red.) zal naar mijn gevoel geen succes worden. YouTube is vooral zo populair omdat het gratis is. Het grote publiek overtuigen om nu ineens te betalen, terwijl er andere diensten zijn die meer ervaring hebben en beter in elkaar steken, zal heel moeilijk zijn.”

Je hebt voor je eindwerk ook een website gemaakt: muziekentechnologie.be. Wat staat daar precies op? Ga je die website ook blijven onderhouden na je studies?
Yannick: “Op de website worden alle ontwikkelingen en nieuwsberichten over de onderwerpen uit het onderzoek bijgehouden. Tijdens het schrijven (en zeker ook nog daarna) zijn er enorm belangrijke veranderingen geweest. Apple Music kwam op de markt, YouTube Red werd officieel voorgesteld, meerdere streaming services hebben hun activiteiten stop moeten zetten … De website moet, in combinatie met het onderzoek, geïnteresseerden bijstaan om de inhoud van de artikels en de achtergrond van het besproken onderwerp beter te begrijpen.”

Wat zou je graag zien gebeuren met jouw scriptie?
Yannick: “Als mensen vragen hebben over muziekdistributie in zijn verschillende vormen – legaal of illegaal, streaming of downloads – kunnen ze veel van de antwoorden terugvinden in het onderzoek. Ik wil graag dat mijn onderzoek erbij helpt om dit aspect van de muziekindustrie beter te begrijpen. Marc Steens, docent bij PXL-Music, liet bij de uitreiking van de Popthesisprijs weten dat hij een deel van zijn cursus gebaseerd had op deze scriptie. Dat is voor mij een enorme erkenning en hopelijk heb ik er op deze manier aan meegeholpen om de studenten muziekmanagement in Hasselt net dat ietsje meer bij te brengen.”

Master

Yannick was niet de enige die we op 10 december 2015 gelukkig maakten met een Popthesisprijs. We reikten ook een prijs uit voor de beste masterscriptie, en die ging dit keer naar Inge Alberti (KU Leuven). Zij trok de auteursrechtelijke kaart met haar scriptie getiteld ‘Blurred lines: de troebele grens tussen inspiratie en plagiaat’.

Inge Alberti
Inge Alberti
Inge Alberti

Inge, wat spreekt je zo aan in intellectuele rechten? Waarom heb je die specialisatie gekozen?
Inge: “Ik heb zowel rechten als conservatorium gestudeerd en het intellectuele eigendomsrecht is voor mij de verbindende factor tussen deze twee werelden. Daarom wilde ik zo graag deze specialisatie op mijn cv kunnen zetten.”

Het domen van de intellectuele eigendom is uiteraard erg breed. Waarom dan een scriptie over muziek?
Inge: “Het schrijven van scripties is niet bepaald een van mijn hobby’s, dus ik wist dat ik het mezelf draaglijk moest maken met een onderwerp dat me boeit. Na maandenlang denken, zoeken en zenuwachtig worden, was daar opeens de plagiaatzaak rondom ‘Blurred Lines’. Na wat achtergrondinformatie gelezen te hebben en een hoop ge-YouTube, was ik verwonderd over de uitkomst van deze rechtszaak en vastberaden om te gaan onderzoeken wat plagiaat nu eigenlijk is en hoe men tot de conclusie komt dat er sprake is van plagiaat.”

“Alles is ooit al eens gemaakt”, zegt men wel eens. Hoe kan een rechter dan nog de lijn trekken tussen plagiaat en inspiratie?
Inge: “Dat is inderdaad geen gemakkelijke taak. Plagiaat is niet honderd procent te voorkomen, vooral als je bedenkt dat we constant blootgesteld worden aan muziek en veel van deze invloeden onbewust opslaan. Waar het juridisch gezien om gaat, is de kwantiteit en kwaliteit van het overeenkomend materiaal, of het oorspronkelijk materiaal auteursrechtelijk beschermd is en of de vermeende plagiaatpleger toegang tot het oorspronkelijk werk heeft gehad. De mate van overeenkomend materiaal moet ‘substantieel’ zijn, dat wil zeggen dat de opvolging van twee dezelfde akkoorden waarschijnlijk niet tot de conclusie zal leiden dat er sprake is van plagiaat, maar een identieke melodie wellicht wel. Daarnaast wordt er ook onderscheid gemaakt tussen muzikale elementen: melodie is doorgaans een sterker en meer onderscheidend element dan een op zichzelf staand ritme.”

Zijn er situaties te bedenken waarin plagiaat op een of andere manier ‘geoorloofd’ is?
Inge: “Ik denk zelf niet dat plagiaat op de een of andere manier geoorloofd kan zijn. Vraag toestemming of regel een licentie als je andermans materiaal wil overnemen. Waar het om gaat, is de vraag of er überhaupt sprake is van plagiaat. Ook in de ‘Blurred Lines’-zaak waren er inderdaad overeenkomsten tussen beide werken (‘Blurred Lines’ van Robin Thicke & Pharrel Williams enerzijds en ‘Got To Give It Up’ van Marvin Gaye anderzijds, red.) qua sound en stijl, maar is er uiteindelijk niks aan te wijzen dat letterlijk overeenkomt. Ik vind het vreemd dat het blijkbaar mogelijk is dat een jury vervolgens kan bepalen dat er toch sprake is van plagiaat.”

Op welke manier, vind jij, draagt jouw scriptie bij aan het debat rond plagiaat dat regelmatig de kop opsteekt?
Inge: “Ik hoop dat ik duidelijkheid heb kunnen scheppen over wat plagiaat nu eigenlijk is: dat het niet afhankelijk is van enkel auditieve of compositorische overeenkomsten en dus ook niet al te lichtzinnig aangenomen mag worden. Hoe het beoordelingskader er uitziet waarop een veroordeling uiteindelijk gebaseerd wordt en welke factoren hierbij naar mijn mening afgewogen moeten worden. En dat de creatievrijheid te allen tijde voorop dient te staan.”

Wat zou je graag zien gebeuren met jouw scriptie?
Inge: “Het zou fijn zijn als mijn scriptie gebruikt zou worden om muzikanten te informeren over hun rechtspositie ten aanzien van hun scheppende activiteiten. Ik merk in mijn eigen omgeving dat daar vaak weinig kennis over bestaat. Maar los van dit alles vind ik het al een hele eer dat mijn scriptie de Popthesisprijs heeft gewonnen. Zelfs al zou mijn scriptie nu voor eeuwig in de archieven van de KU Leuven verdwijnen, ik ben gelukkig!”


Elk jaar reikt Poppunt een prijs uit voor de beste bachelor- en masterscriptie over muziek of de brede muzieksector. Op die manier willen we niet alleen het harde werk van studenten belonen, we zorgen er ook voor dat dat werk visibiliteit krijgt. We verspreiden de resultaten ook naar de muzieksector en zeggen zo dankjewel aan al die professionals die elk jaar gecontacteerd worden voor interviews, cijfermateriaal, etc.

Hier vind je alle thesissen en scripties van de voorbije tien edities van de Popthesisprijs. Laat je inspireren en werk er op verder. Je vindt er ook suggesties voor interessante scriptie-onderwerpen en alle info over de Popthesisprijs 2016.