Samenwerken met een publisher

Inkomsten uit je auteursrechten als aanvullende spaarpot

Over de uitgave van muziekwerken, ook wel gekend onder de term publishing, bestaan veel misverstanden. De muziekuitgever wordt vaak over het hoofd gezien tussen de andere – meer bekende – spelers in de muziekbusiness. Ook bestaat er soms onduidelijkheid over wat er nu de dag van vandaag precies tot het takenpakket van een uitgever behoort. Daardoor worden ofwel overeenkomsten aangegaan zonder er goed over na te denken, ofwel worden er verkeerde verwachtingen gekoesterd ten aanzien van de uitgever, met alle gevolgen van dien. Nochtans kan het uitgeven van je muziek je carrière een serieuze duw in de rug geven en meteen je spaarpot aandikken. We helpen je op weg om te beslissen of publishing iets voor jou is. 

Publishing en auteursrecht

Muziekuitgave draait rond auteursrecht. Dit wil eerst en vooral zeggen dat je enkel terecht kan bij een publisher als je een auteur/componist bent. Speel je dus enkel werken van iemand anders, of schrijf je gewoon niet zelf, dan zal je met een uitgeverij niet meteen te maken krijgen.

Naast inkomsten die een artiest haalt uit zijn samenwerking met een platenfirma (royalty’s) kunnen songschrijvers rechten laten gelden op de door hen geschreven teksten of gecomponeerde muziek. Het exploiteren, dit wil zeggen het laten opbrengen en beheren van deze rechten, behoort tot de hoofdtaak van een publisher.

Voor een goed begrip van muziekuitgave is het dus nodig dat je goed op de hoogte bent van hoe het auteursrecht werkt. Hier kan je alles over het auteursrecht nog eens nalezen.

Bij uitgave-overeenkomsten is het zo dat de uitgever een deel van de vermogensrechten krijgt in de songs die hij vertegenwoordigt. Kort gezegd: alles wat je via SABAM uitbetaald krijgt, zal met je uitgever gedeeld worden. Bovendien zal de uitgever als vertegenwoordiger van de song bepaalde exploitaties (zoals bv. synchronisatie, het koppelen van je muziek aan beeldmateriaal als reclamefilmpjes, videogames, …) rechtstreeks kunnen onderhandelen. De daaruit volgende inkomsten worden ook verdeeld tussen de auteur en de uitgever. 

Pascal Deweze - Selling out?

Pascal Deweze - Selling out?

Pascal Deweze - Commerciële partnerships

Pascal Deweze - Commerciële partnerships

Taken van een uitgever

De plaats van de muziekuitgever of publisher binnen de muziekindustrie heeft door de jaren heen een markante evolutie ondergaan. Oorspronkelijk bestond de taak van een muziekuitgever enkel uit het laten drukken en verspreiden van bladmuziek (partituren). De componist kreeg een percentage op de opbrengst of een eenmalige afkoopsom. Behalve in klassieke muziek en bij fanfares, harmonieën etc. is de uitgave van bladmuziek een ondergeschikte bezigheid van de uitgever geworden. 

Het ontstaan van nieuwe exploitatievormen van muziek (geluidsdragers, radio, videoclips, reclame, …) heeft de rol van de muziekuitgever aanzienlijk verbreed. Als exploitant van de auteursrechten is de hoofdtaak van de uitgever om ervoor te zorgen dat de werken in zijn catalogus zoveel mogelijk uitgevoerd of gereproduceerd worden. Daarbij vervult hij zowel creatieve, commerciële als administratieve taken. In onze Wie Doet Wat-sectie legt een publisher haarfijn uit wat hij dag in, dag uit doet. Enkele voorbeelden van de dagelijkse taken van uitgever zijn: 

  • Het begeleiden van het schrijfproces door kansen aan te bieden om co-writing te doen met andere schrijvers.
  • Het aanbieden van songs aan platenfirma’s in binnen- en buitenland via het eigen netwerk of op muziekbeurzen.
  • Het aanbieden en promoten van songs voor reclame en film.
  • Het internationaal promoten van een artiest, bijvoorbeeld bij festivalorganisatoren.
  • Het actief aanbieden van songs voor covers.
  • Het gebruik van samples onderhandelen.
  • Het zoeken naar interessante compilatie-cd’s om werken te promoten.
  • Het zoeken naar allerhande afgeleide exploitatie van werken, bv. in computergames, ringtunes, … 
  • De administratie, inning en verdeling van inkomsten uit binnen- en buitenland.
  • Het betalen van voorschotten of tussenkomst bij het financieren van demo-opnamen, video-clips, toursupport, etc.

De uitgever die al deze taken met succes afrondt, bestaat spijtig genoeg niet. Dat zou erg veel tijd (en dus ook geld) kosten, terwijl er geen echte garantie op commercieel succes is. Aangezien het hoofddoel van een uitgever nog steeds is om winst maken op de tracks in zijn catalogus, is dat dus geen haalbare combinatie. Door de toenemende internationalisering en complexiteit van de muzieksector ontstaat er ook binnen de muziekuitgeverij een tendens tot specialisatie. De meeste publishers beperken hun activiteiten dus doelbewust tot enkele deelaspecten.

Soorten publishers

Doordat al deze taken op verschillende manieren kunnen worden ingevuld, ontstaan er meer en meer verschillende soorten muziekuitgevers. Je kan het vergelijken met de verschillende soorten platenfirma’s. Ook bij de muziekuitgeverijen heb je bijvoorbeeld wereldwijd vertegenwoordigde uitgeverijen die onderdeel zijn van de zogenaamde majors (Sony, Warner, Universal). Ook buiten de majors heb je nog enkele uitgeverijen die opgericht zijn door een platenfirma om op die manier een deel van de mechanische reproductierechten op hun albums te recupereren. Daarnaast heeft de platenfirma met de uitgaverechten ook een troef in handen om platen in het buitenland uit te brengen. Meestal wordt dat geregeld via sub-licenties voor een buitenlands label of een buitenlandse publisher. Andere mogelijkheden zijn: 

  • Independent uitgeverijen die zich al dan niet toeleggen op bepaalde genres van muziek en die door een uitgebouwd netwerk toch een relatief groot bereik  kunnen hebben; 
  • Uitgeverijen die de cataloog van slechts één artiest beheren, soms opgericht door de artiest zelf;
  • Uitgeverijen opgericht door een reclameagentschap of omroep om op deze manier een deel van de inkomsten op de door haar geproduceerde werken terug te verdienen.

Keuze van een uitgever

Het samenwerken met een uitgever houdt in dat je een aanzienlijk deel van je inkomsten uit auteursrechten (doorgaans de helft) voor een lange periode (doorgaans de duur van het auteursrecht) afstaat.

Maak dus altijd een heel doordachte keuze: heb je wel een publisher nodig? Met welke publisher ga je in zee? Welke taken laat je over aan de publisher, en wat kan je eventueel zelf doen?

Waar de grote muziekuitgeverijen met een aanzienlijk personeelsbestand in principe een ‘full service’ kunnen bieden en meestal ook een grotere financiële slagkracht hebben, is dat vaak minder het geval bij de kleinere publishers. Anderzijds bieden deze laatste wellicht een grotere garantie dat je werk geen minuscuul, anoniem onderdeel wordt van een immense cataloog. 

De centrale vraag is welke meerwaarde je verwacht van een uitgever. Die verschilt uiteraard naar gelang de situatie van elke auteur/componist.

  • Een artiest die in Vlaanderen succesvol is, zal misschien vooral nood hebben aan een uitgever met contacten in het buitenland.  
  • Een auteur-componist die zelf geen uitvoerend artiest is, zal dan weer eerder gebaat zijn bij een samenwerking met een grotere uitgeverij die veel contacten heeft om de geschreven muziek ook effectief te laten uitvoeren of opnemen.
  • Als je een specifiek genre muziek maakt, zal je misschien eerder de voorkeur geven aan een uitgever die ook binnen die niche zijn voornaamste contacten heeft. 

Hou bij je overweging – in functie van de door jouw gezochte meerwaarde – dus rekening met het profiel van je gesprekspartner: 

  • Zal de rol van de uitgever louter administratief of financieel zijn of zal hij ook actief op zoek gaan naar andere exploitaties van de muziek? 
  • Wordt er actief promotie gevoerd rond de songs of beperkt de uitgever zich tot het innen van de inkomsten die uit de songs in zijn portefeuille voortkomen? 
  • Is de uitgever vertrouwd met jouw genre? 
  • Heeft de publisher contacten in het buitenland?
  • Is de uitgever verbonden met één of meer platenfirma’s, managers, etc. of werkt hij samen met andere publishers binnen hetzelfde territorium voor zogenaamde co-uitgave van het materiaal?
  • Waar ligt de meerwaarde voor de uitgever om met jou samen te werken? 

Heb je nood aan een publisher?

Zoals gezegd houdt de samenwerking met een publisher in dat je hoedanook je auteursrechten voor een groot deel overdraagt aan je uitgever. Voor alle duidelijkheid: je kan als auteur/componist ook zonder publisher werken en enkel een samenwerking aangaan met een platenfirma of een distributeur voor de exploitatie van je opnamen. Beide aspecten (exploitatie van de opname en exploitatie van de song zelf) staan dus in principe los van elkaar! 

Hilke Ros (Amatorski) - Heb je een publisher nodig?

Hilke Ros (Amatorski) - Heb je een publisher nodig?

Spijtig genoeg beschik je niet altijd over een echte keuze. Platenfirma’s zetten heel vaak een publishingclausule in hun contracten, zodat je automatisch aan hun uitgeverij vasthangt als je dat contract tekent. Soms (meestal bij independent labels) is het zo dat ze effectief goed publishing-werk gaan doen. Vaak is het motief echter puur financieel: het terugverdienen van de mechanische reproductierechten die ze moeten betalen als ze jouw tracks fysiek uitbrengen en een bijkomende bron van inkomsten via een deel van de uitvoeringsrechten. In een periode waarin platenfirma’s steeds minder risico’s kunnen en durven nemen, gaan ze eerder op safe spelen door in zee te gaan met artiesten van wie ze de publishing ook kunnen verzorgen.

Of je als artiest met zo’n koppeling tussen platen- en uitgavecontract akkoord gaat, is uiteindelijk helemaal afhankelijk van je onderhandelingspositie. Sta er in elk geval op om de details van het uitgavecontract apart te onderhandelen! Er bestaat namelijk niet zoiets als ‘een standaard uitgavecontract’.

Stel je de vraag op welk moment in je carrière je een publishingdeal tekent. Het zal niet verbazen dat een succesvol artiest/auteur betere voorwaarden kan loskrijgen voor dan een beginnende artiest zonder platencontract.

Als beginnende, vrij onbekende artiest is het in elk geval af te raden om je blindelings of definitief te verbinden aan een bepaalde uitgever.

Het is bijvoorbeeld wel mogelijk om met een geïnteresseerde uitgever overeen te komen dat hij voor een bepaalde (beperkte) tijd het exclusieve recht krijgt om exploitatie voor je nummers te zoeken. Als hij hierin niet slaagt binnen de vooropgestelde periode, keren de rechten dan automatisch naar jou terug. Zo’n vorm van samenwerking noemt men een optiecontract.

Welke bepalingen er zoal voorkomen in een publishingovereenkomst en waar je op moet letten, lees je hier.

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak