Samenwerken met een label

Over zin en onzin van een platencontract

Een platencontract lijkt vaak het ultieme doel voor jonge artiesten met ambities. De dagen dat een recorddeal garant stond voor gigantische opnamebudgetten, torenhoge voorschotten en gratis coke behoren nochtans tot het verleden. Meer zelfs, tegenwoordig mag je blij zijn als je nog wat royalty’s overhoudt nadat het label al zijn kosten heeft terugverdiend.

Langs de andere kant heeft de explosie van de homerecording-markt er ook voor gezorgd dat de platenmaatschappijen niet langer een monopolie hebben op opnamefaciliteiten. Een plaat maken kan je dus ‘even goed’ zelf. Toch kunnen de platenfirma’s nog steeds een zekere kwaliteitsstempel zetten en beschikken ze ook over een groot netwerk van ervaren en getalenteerde mensen die er voor kunnen zorgen dat jouw muziek en je carrière naar een hoger niveau getild kunnen worden. To sign a record deal or not to sign a record deal?

Frederik Tampere (PIAS) - Nut van een label?

Frederik Tampere (PIAS) - Nut van een label?

Colin Van Eeckhout (Amenra) - De kracht van een label

Colin Van Eeckhout (Amenra) - De kracht van een label

D’Stephanie - Samenwerken met een label

D’Stephanie - Samenwerken met een label

Pascal Deweze - Crisis in muzieksector

Pascal Deweze - Crisis in muzieksector

Muziek: (big) business!

Vaak hoor je het verwijt dat (major) platenlabels weinig geven om muziek en vooral veel om euro’s en dollars. Muziek is dan louter een product dat door een bedrijf (het label) geproduceerd, gedistribueerd en gepromoot wordt, met als enige doel om zoveel mogelijk winst te maken. Of dat verwijt terecht is of niet, het blijft een feit dat een label een business is en dat heeft enkele gevolgen.  Zo zal het label enkel willen samenwerken als ze potentieel zien in je muziek en bijgevolg dus verwachten dat hun investeringen kunnen worden terugverdiend.  In sommige gevallen gaan ze zelfs inspraak eisen in het artistieke proces om er voor te zorgen dat ze je muziek wel zeker ‘in de markt kunnen zetten’. 

Een voordeel van deze productgerichte aanpak is dat een label je muziek gaat promoten en marketen op een professionele manier. Zeker nu er zoveel (kwaliteitsvolle) muziek wordt gemaakt, wordt het alsmaar moeilijker om boven de massa uit te steken. Een gerichte reclamecampagne kan daar zeker en vast bij helpen. Een platenfirma kan immers niet enkel rekenen op een ploeg van communicatie- en marketingspecialisten, maar kan bovendien meestal gebruik maken van een uitgebreid netwerk van contacten binnen de sector. Muziekrecensenten, journalisten, radiomakers, programmatoren, mensen uit de tv-en filmwereld; een goed label kan je muziek rechtstreeks bij de mensen krijgen die er toe doen.

Little green bag

In eerste instantie, maar dit is erg afhankelijk van het soort overeenkomst dat de samenwerking beheerst, is een platenmaatschappij  eigenlijk louter een geldschieter. Net zoals je bij de bank een lening kan krijgen, kan je bij een label een budget krijgen om een plaat op te nemen. Om de metafoor even door te trekken, zal een platenfirma ook enkele garanties willen voor het risico dat ze nemen. Dit doen ze niet door een hypotheek op je huis te vragen, maar wel – onder andere – door opties en terugverdien-clausules op te nemen in hun overeenkomsten. Dit zorgt ervoor dat ze eerst hun kosten kunnen terugverdienen voordat ze jou moeten uitbetalen én dat je terug met hen moet samenwerken voor toekomstige releases in het geval van een succesverhaal. Als je vooral op zoek bent naar een zak geld om je opnamen te financieren, wees je er dan van bewust dat er tal van andere manieren bestaan om een budget bijeen te sprokkelen. We hebben we er enkele op een rijtje gezet.

Bovendien moet het ook al lang geen 20.000 euro meer kosten om een goed album maken. Er zijn tal van budgetvriendelijke opname- en productietools op de markt waarmee je zelf aan de slag kunt. En als je niet genoeg technische kaas hebt gegeten om zelf achter de mengtafel te kruipen, kan je overal te lande wel een knoppen-liefhebber met een homestudio vinden om je te helpen voor een schappelijke prijs.

De kleine lettertjes

Als je in zee gaat met een platenmaatschappij worden er enkele zaken in een overeenkomst gegoten, in de eerste plaats over je rechten. Zonder jouw toestemming mag een label of iemand anders jouw muziek niet zomaar uitbrengen of op een andere manier exploiteren.  Je zal het label dus een licentie moeten geven om bepaalde exploitaties van je muziek mogelijk te maken. Zulke licenties zijn vaak exclusief, wat wil zeggen dat het label vanaf dan als enige de nummers mag uitbrengen en verder gebruiken.

Frederik Tampere (PIAS) - Contractvormen

Frederik Tampere (PIAS) - Contractvormen

Naast de auteursrechten op de song, zijn er ook nog naburige rechten op de opnamen. Dit zorgt er voor dat de uitvoerende artiesten op een opname en de producent (dit is degene die de opname gefinancierd heeft) bepaalde inkomsten kunnen krijgen als die opnamen geëxploiteerd worden. Wat de naburige rechten voor producenten betreft, gaat een label dit graag naar zich toe trekken. Als ze de opnames betaald hebben, wat meestal het geval is bij een artiestenovereenkomst, zijn ze in principe al ‘master-eigenaar’ en dus ook houder van de naburige rechten als producent. Bij alle andere soorten overeenkomsten, hangt het van de specifieke bewoordingen van de samenwerkingsovereenkomst af of deze rechten bij de artiest blijven of overgedragen worden aan het label. 

Denk er steeds goed over na voor je rechten op je muziek afstaat, meestal is het immers voor de totale duurtijd van het auteursrecht! Zeker als het over exclusieve licenties gaat, kan je jezelf grote beperkingen opleggen voor de toekomst.

Een major label zal je in een overeenkomst meestal ook vragen (lees: verplichten) om je songs onder te brengen bij de publishing tak van het label. Publishing of muziekuitgave is nog een heel vak apart, daarom hebben we er een aparte pagina aan gewijd.

David vs Goliath

Ook tussen labels onderling zijn er nog gigantisch veel verschillen. Je hebt een handvol grote labels – de zogenaamde ‘majors’ – die samen zowat 80% van de markt in handen hebben. Deze labels zijn meestal onderdeel van grote entertainmentconcerns, met bijvoorbeeld ook activiteiten in de filmindustrie. Kenmerkend voor deze giganten is dat ze heel de keten van muziekproductie in handen hebben, van het tekenen van een artiest tot de distributie. Doordat ze vaak afdelingen in verschillende landen hebben, kunnen ze ook op internationaal niveau opereren. De schaal van deze ondernemingen heeft vanzelfsprekend enkele voordelen op het gebied van bereik en pure mankracht die kan ingeschakeld worden. Tegelijkertijd wordt hen soms verweten dat ze erg op safe spelen door alleen populaire acts te tekenen en dat ze minder voeling hebben met de laatste nieuwe hipster-shizzle. 

Langs de andere kant van het spectrum heb je de independents (indies of onafhankelijke platenfirma’s), deze labels zijn vaak gespecialiseerd in een bepaald genre of niche, opereren op kleinere schaal en moeten vaak ook samenwerken met andere partners om bijvoorbeeld de distributie van hun muziek te doen. Het voordeel van een indie-label is dat ze vaak dichter bij de artiest staan, het is allemaal wat minder rigide en ze zijn soms sneller bereid om vanuit een zeker buikgevoel te handelen en meer ‘risicovolle acts’ te tekenen. Kleinere onafhankelijke labels ontbreken misschien de grote machine om je carrière op korte termijn te lanceren, maar daartegenover staat vaak meer authenticiteit en geloofwaardigheid. Binnen de verschillende acts onderling op een indie label en tussen de artiest en het label heerst er ook vaak een familiegevoel. Sommige independents werken wel nauw samen met een major, waarbij succesvolle artiesten op termijn kunnen doorstromen naar het ‘moederlabel’. 

Of je het best op je plaats zit bij een major of een indie hangt af van verschillende zaken. Eerst en vooral van de muziek die je maakt. Met specifieke genres als hardcore, ska, hiphop, enzovoort ga je eerder terechtkomen bij een indie die vooral in zo’n niche werkzaam is. De majors staan dan weer vooral bekend voor radiovriendelijke pop- en rockmuziek. Verder hangt het vooral af van je eigen wensen, welke aanpak verkies je, hoeveel wil je uit handen geven, wil je voor full-out commercieel gaan of vertoef je liever in een hippe undergroundscene, enzovoort.

Eigen volk eerst?

Lange tijd was het vanzelfsprekend om je carrière eerst in eigen land uit te bouwen en vervolgens stap voor stap het buitenland te veroveren. Slechts een moedige enkeling ging zijn heil meteen op een ander zoeken. Deze strategie is nog steeds de gangbare praktijk, maar nu landsgrenzen op alle vlakken beginnen te vervagen – zeker met wereldwijde digitale distributieplatformen – is het soms logischer om aansluiting te zoeken bij een bepaald label volgens andere criteria. Sommige muziekscenes zijn nu eenmaal geconcentreerd in steden buiten België (London, Berlijn, etc.) en als je een internationale carrière op het oog hebt, kan het efficiënter zijn om je pijlen meteen op de belangrijke spelers in het buitenland te richten en vandaar je activiteiten te ontplooien. Goose en Netsky hebben er alvast succes mee gehad! 

D’Stephanie - Buitenlands label

D’Stephanie - Buitenlands label

Hilke Ros (Amatorski) - Het juiste label

Hilke Ros (Amatorski) - Het juiste label

Online vs. offline 

Offline verkoop vormt in België nog steeds het grootste deel van de inkomsten uit muziek, maar alle jonge snaken weten wel dat de hoogdagen van de CD al lang voorbij zijn. Downloads, streamen, YouTube, …: de nieuwe manieren om muziek te consumeren spelen zich hoofdzakelijk online af. Voor een artiest is dat goed nieuws, want dat betekent dat je je muziek kan verspreiden zonder hoge kosten voor persing, packaging, dragers en distributie. Voor een kleine fee kan je een nummer op alle gangbare platformen krijgen via een aggregator. Dit maakt het supergemakkelijk om je muziek volledig in eigen beheer te releasen, maar het heeft er ook voor gezorgd dat er tal van kleine onafhankelijke labels ontstaan zijn die zich enkel op digitale releases richten, eventueel aangevuld met enkele zeer gelimiteerde oplagen in een exclusief fysiek formaat. Vooral in de elektronische muziekgenres is deze manier van werken eerder de regel dan de uitzondering. 

Of je je muziek op een fysieke drager wilt uitbrengen of enkel voor digitaal wil gaan, is een keuze die zeker van invloed kan zijn op het feit of je al dan niet met een label in zee wil gaan. Wie enkel een digitale release ambieert, heeft tegenwoordig al de tools zelf in handen om dit tot een goed einde te brengen. Een succesvolle release vraagt wel een stevige promocampagne en als je alles zelf in handen houdt, moet je wel bereid zijn om er veel tijd en werk in te steken. Door een platenfirma onder de arm te nemen, kan je een paar van deze taken van je afschuiven, maar dit heeft natuurlijk weerslag op je mogelijke inkomsten. 

Digitaal mag dan wel in de lift zitten, we mogen niet vergeten dat er nog steeds mensen zijn die graag een fysiek product in hun handen hebben. Zelfs oude formaten als vinyl, cassette en VHS worden terug hip. De populariteit van bepaalde formaten hangt bovendien erg samen met genres. Je moet je dus zeker niet laten afschrikken door de extra werklast en kosten bij het produceren van fysieke dragers. De hulp van een label kan hiervoor zeker interessant zijn, maar met de juiste strategie kan elke artiest ook in eigen beheer een fysiek product uitbrengen en er nog wat aan over houden. 

Decide It Yourself 

De conclusie van het hele verhaal is dat alle nieuwe (en minder nieuwe) ontwikkelingen en technologieën in de muziekindustrie er voor gezorgd hebben dat het voor een artiest nog nooit zo gemakkelijk geweest is om voor een DIY-aanpak te kiezen. Maar ook de invulling van DIY is door de loop van de jaren wat verschoven. Je kan nog steeds alles zelf doen van het maken van de opnamen, tot zeefdrukken van je artwork, tot het zelf kopiëren van je cd’s en ze rondbrengen naar de winkels, maar steeds meer artiesten kiezen voor een ‘Decide-It-Yourself’ aanpak. Je moet immers geen schrik hebben om bepaalde taken uit te besteden. Sommige mensen hebben nu eenmaal betere skills of een uitgebreider netwerk om efficiënt promo te voeren of om je producten bij je fans te krijgen. Het belangrijkste in de nieuwe DIY-cultuur is om zelf de controle te houden. 

Een strategie die bijvoorbeeld erg verstandig is, is om alles zo veel mogelijk zelf te doen tot het boven je hoofd dreigt te groeien. Op dat moment ga je op zoek naar betrouwbare partners, enkel voor die zaken waarvoor je die extra duw of de extra middelen nodig hebt. Door zo te werk te gaan, ben je er bovendien zeker van dat je een maximale return (€€€) krijgt voor al je harde werk. Daarmee willen we zeker niet zeggen dat je moet wegblijven van de labels. Integendeel, een label kan hierbij een perfecte partner zijn, afhankelijk van de ambities die je hebt en hoeveel werk je zelf kan en wil steken in de niet-artistieke kant van je carrière. Wees je er wel goed van bewust welke kant je uit wilt en probeer op basis daarvan te beslissen of en wat voor een samenwerking het beste bij je past. 

Colin Van Eeckhout (Amenra) - Labels overtuigen

Colin Van Eeckhout (Amenra) - Labels overtuigen

Hilke Ros (Amatorski) - Keuzes in samenwerkingen

Hilke Ros (Amatorski) - Keuzes in samenwerkingen

The Oddword - Zoeken naar een label

The Oddword - Zoeken naar een label

Het is ook geen probleem om het veld wat te verkennen en af en toe ‘nee’ te zeggen. Probeer steeds te zoeken naar partners die volledig in je verhaal geloven. Je zal wel snel merken of die klik er is of niet. En als je toch niet zeker bent, moet je ook geen schrik hebben om eens een kans af te slaan. Als er één iemand gelooft in je muziek, is de kans groot dat je ook andere mensen overtuigd krijgt om mee in je verhaal te stappen. Misschien met een partner die beter bij je aansluit of misschien op een beter moment in je carrière. 

Het is altijd een goed idee om je bij onderhandelingen met labels te laten bijstaan door een jurist/advocaat die in dat soort zaken gespecialiseerd is. Contactgegevens vind je in onze adressengids.
Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak