Je eigen label oprichten

Geen enkel label dat je muziek wil uitbrengen? Begin er zelf een!

Ontelbaar veel muzikanten dromen ervan hun releases uit te brengen op een min of meer bekend platenlabel. Helaas zorgen de economische realiteit en tal van andere redenen ervoor dat het vaak bij dromen blijft. Labels kunnen of willen het risico niet meer nemen om te investeren in onbekende namen of hebben al een bomvol roster. Je zal dus vaker een nee dan een ja te horen krijgen, maar dat hoeft je niet noodzakelijk te ontmoedigen.

Misschien eerst even dit: om je tracks te releasen heb je geen label nodig. Als je de DIY-mentaliteit een beetje genegen bent, is het releasen van een plaat in eigen beheer zeker geen onhaalbare kaart. Tegenwoordig kan je thuis met een minimaal budget al aardige resultaten boeken. En wil je een echte studio induiken, dan is er voor elk type project en elk budget wel een geschikte formule. Met goeie muziek, het nodige doorzettingsvermogen en een gezonde dosis zakelijkheid geraak je er wel.

Hilke Ros (Amatorski) - Wat doe je zelf?

Hilke Ros (Amatorski) - Wat doe je zelf?

Maar omdat het kind nu eenmaal graag een naam heeft, kan je ook zelf je eigen label starten. Wat je precies met dat label wil gaan doen, daar moet je toch wel even over nadenken. Je kan het louter gebruiken om je eigen releases mee te overkoepelen, maar je kan natuurlijk ook veel verder gaan en andere interessante muzikanten bij je label onderbrengen. Ook daar zijn er verschillende mogelijkheden, gaande van je label gebruiken als een soort ‘kwaliteitsstempel’ voor de releases van die artiesten, tot het mee promoten, distribueren of zelfs financieren van die releases.

In dat laatste geval is het mooi meegenomen dat je iets weet over de verschillende vormen van platencontracten of samenwerkingsvormen die vaak voorkomen in de muziekbusiness.

Eigen beheer

Helemaal onderaan de pyramide vinden we het eigen beheer principe. Kort samengevat: je doet (en betaalt) alles zelf. Je zoekt zelf een studio en een engineer, zorgt ervoor dat de nummers opgenomen en gemixt worden, boekt vervolgens een masteringstudio, en regelt de persing van je platen. Daarna probeer je die ook zelf in de winkels te krijgen en je voert er de nodige promo rond. 100% van de investering is voor jouw rekening, maar uiteraard ook 100% van de opbrengst.

Promo-overeenkomst

Een eerste vorm van samenwerking is die met een promotor of plugger. Die gaat met releases ‘leuren’ bij redacties van geschreven pers of audiovisuele media, en soms ook bij labels en organisatoren. Veel labels hebben zo iemand in dienst, maar je kan ook een beroep doen op een freelance promotiemedewerker. Reken op een budget van 500 tot 1.500 euro, afhankelijk van de intensiteit en de duur van de promo die hij of zij moet doen. Een lijstje van pluggers vind je in de adressengids.

Distributie-overeenkomst

Je kan ook in zee gaan met een distributeur, die ervoor zorgt dat de afgewerkte plaat in de winkels ligt en dat er voldoende promo rond wordt gevoerd. Als label kan je natuurlijk mettertijd ook zelf zo’n distributienetwerk opbouwen, maar dat veronderstelt wel dat je platen rondbrengt en ophaalt in heel België of zelfs in het buitenland. Zeker de eerste paar jaar is dat niet echt realistisch. Een distributeur levert zijn diensten in ruil voor een percentage op de opbrengst. Gemiddeld is dit zo’n 25% à 30% van de ‘Published Price to Dealer’ (PPD), zeg maar de groothandelsprijs.

Licentie-overeenkomst

Bij een licentiedeal gaat de samenwerking tussen het label en de artiest iets verder. De artiest bekostigt zelf de opnames, de mixing en de mastering. Daarna ‘koopt’ het label een licentie om die plaat uit te brengen, in fysieke of digitale vorm. Het label bekostigt dus de persing (en de daarbij horende mechanische reproductierechten), de distributie en de promotie. In ruil pakt het daarvoor zo’n 70% à 75% van de opbrengsten.

Artiestenovereenkomst

Als er over een platencontract wordt gesproken, hebben de meesten het over een artiestencontract. Daarbij neemt het label alle kosten op zich, van opname over mixing en mastering tot reproductie, distributie en promotie. Het gaat hier om een aanzienlijke investering, die uiteraard moet worden terugverdiend. Daarom gaan 88 à 98% procent van alle opbrengsten naar het label.

360°-deal

De meest omvattende vorm van platendeal is het zogenaamde 360°-contract. Dat gaat nog een stuk verder: het label omringt de artiest met alle mogelijke ondersteuning, om op die manier van elk segment een graantje te kunnen meepikken. Zo zal het label (of noem het ‘de firma’) ook zorgen voor bookings en management, beheer van de website, ticketverkoop … Dit soort deals zijn wel meestal voorbehouden voor de Madonna’s en de Justin Biebers van deze wereld.

Get Organized Records

Eens je beslist hebt wat je labelactiviteiten precies zullen inhouden, moet je ze ook nog zien te organiseren. Als je je label louter als kwaliteitsstempel wil gebruiken, en dus geen ontvangsten en/of uitbetalingen doet, volstaat een ‘feitelijke vereniging’ meestal. Je hebt dan geen enkele juridische bescherming, en bent persoonlijk aansprakelijk mocht er iets mislopen. Begin je zelf investeringen te doen of geld te ontvangen in naam van anderen, dan is een juridische structuur echt onmisbaar. Je hebt namelijk een tussenlaag nodig die je beschermt tegen eventuele (financiële) fiasco’s, en je zult meer dan waarschijnlijk een BTW-nummer nodig hebben omdat je je bezig houdt met activiteiten waarop die belastingsplicht van toepassing is. Een BTW-nummer kan je enkel krijgen als je een bepaalde structuur of statuut hebt.

De meest makkelijke, goedkoopste en transparante vorm van juridische structuur is de vzw. Die betaalt geen belastingen op haar inkomsten, maar mag ook niet zomaar geld uitkeren aan haar leden. Je moet de vzw eerder zien als een soort spaarpot, waarmee je reserves opbouwt voor investeringen. Een vzw mag wel facturen uitsturen en betalen, dus je kan alles wat je als label moet kunnen. Let wel op: een vzw mag enkel ‘bijkomende handelsdaden’ stellen. Je zal naast je naast de puur commerciële kant van een label dus ook moeten bezig houden met bijvoorbeeld het promoten van een bepaalde niche van muziek. Een labelfunctie integreren in een groter geheel kan zonder problemen, je vzw enkel voor je labelactiviteiten gebruiken is fiscaal gezien nogal gevaarlijk. Hoe je een vzw opricht, lees je hier.

Als de zaken goed draaien, en er wordt serieus wat winst gemaakt, dan kan je kiezen voor een (E)BVBA. Die betaalt wel (vennootschaps)belastingen, maar mag op het eind van het jaar ook winst uitkeren aan de vennoten. Aan een BVBA zijn wel heel wat vereisten verbonden: zo moet je bijvoorbeeld over het nodige startkapitaal (18.500 euro) beschikken. Al is er sinds 1 juni 2010 ook zoiets als de BVBA Starter, die je kan oprichten voor 1 symbolische euro, maar dan nog moet je binnen de vijf jaar dat volledige startkapitaal volstorten.

Er is uiteraard ook de mogelijkheid om je te vestigen als zelfstandige in hoofd- of bijberoep en zo een eenmanszaak te starten. Je mag dan facturen sturen, je mag winst maken en je mag anderen (onder bepaalde voorwaarden) uitbetalen.

Uitbetalen royalty’s

Als je label goed draait, zal je normaal gezien op een bepaald moment geconfronteerd worden met het uitbetalen van royalty’s. Die royalty’s zijn het artiestenaandeel in de opbrengst van de platen- of downloadverkoop en zijn afhankelijk van het type contract dat je met de artiest hebt afgesloten (zie hierboven).

Sinds 1 januari 2009 is een nieuwe fiscale regeling op het uitbetalen van royalty’s van kracht, waarbij de uitbetalende instantie (meestal het label dus), op voorhand al 15% belastingen van het verschuldigde bedrag moet afhouden en doorstorten naar de fiscus. Die belasting heet een ‘roerende voorheffing’. ‘Roerend’, omdat het over opbrengsten van ‘roerende goederen’ (in dit geval auteursrechten) gaat, ‘voorheffing’ omdat niet de ontvanger van het bedrag maar wel de betaler de belasting moet afhouden. Meer info vind je hier.

Auteursrechten

En dan nog een woordje over auteursrechten: als label is het altijd aan te raden je aan te sluiten bij beheersvennootschap SIMIM. Zij beheren de auteursrechten voor de platenproducenten, zoals SABAM dat doet voor auteurs en componisten. Als je met je label mee hebt geïnvesteerd in een opname, dan heb je ook recht op inkomsten als die opname gespeeld wordt op een fuif, op de radio gedraaid wordt, op een compilatie terecht komt … SIMIM regelt voor jou de inning en verdeling van die inkomsten.

Tot slot

Je merkt het: een label is niet zomaar een label. Maar welke vorm je ook kiest: een label oprichten is altijd een groeiproces. Zo is het bijvoorbeeld ontzettend belangrijk om een degelijk uitgebouwd netwerk te hebben. Als je distributie wil doen, moet je op goeie voet staan bij een aantal winkeliers. Als je je producten wil promoten, moet je kunnen binnenwandelen bij persredacties en muzieksamenstellers. Als je sluitende contracten wil opmaken, heb je best een jurist of advocaat die je kan bellen. En, uiterst belangrijk: je wil een goeie en betrouwbare relatie opbouwen met je artiesten.

San Soda - Kwaliteit vs. kwantiteit

San Soda - Kwaliteit vs. kwantiteit

Je wil misschien zelf iets verdienen, maar in de allereerste plaats moet het draaien om de passie voor muziek en de wil om muzikanten een stevige duw in de rug te geven. Bovendien heb je, om te kunnen investeren, een spaarpotje nodig, en tenzij je ergens een geldezeltje hebt staan, is ook dat een kwestie van geduld en gezond verstand.

De belangrijkste tip luidt dan ook: beslis je een label op te richten, doe het dan omwille van de juiste redenen. Wees bereid om er veel tijd en energie in te steken, en onthoud dat geduld een schone deugd is.
Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak