Waar vind ik geld?

'Money, it's a crime' - maar wel verdomd handig

Van muziek maken krijg je in dit land doorgaans vooral een sterk uithoudingsvermogen en een hoge frustratiedrempel in plaats van harde valuta op je rekening. Maar aangezien koken geld kost, is voor veel muzikanten de vraag hoe ze de eindjes dan wel aan elkaar kunnen knopen.

Voor zowat elke stap die je als artiest zet is er kapitaal nodig. Het begint al bij de investering in je instrument(en) en de eerste repetitie. Voor de meeste bands en dj’s is er een vrij lange periode waarin muziek niet meer is dan een dure hobby. Het gros van de muzikanten en dj’s geraakt die fase nooit voorbij. Voor de beperkte groep geluksvogels die er wél iets mee verdienen, blijven de uitdagingen groot. Hoe geraak je immers aan het nodige kapitaal om een cd of videoclips te maken? Hoe financier je het dure buitenlandse avontuur? Hoe kan je muziek maken en er zelf ook nog iets aan over houden? De antwoorden op deze vragen zijn niet altijd eenvoudig.

Bezint eer ge bezingt

Vooraleer je op zoek gaat naar geld, doe je er goed aan om eerst een gedetailleerde begroting op te maken van je plannen. Een goede begroting geeft een antwoord op drie vragen:

  • wat zijn alle kosten en uitgaven die bij het project komen kijken, wanneer vallen de uitgaven, vanaf wanneer komen welke inkomsten binnen;
  • wat is het financiële risico dat we lopen, vanaf wanneer zijn we uit de kosten en wat is de potentiële winst;
  • hoeveel geld moeten we kunnen voorschieten en voor hoe lang, m.a.w. hoe zit de cashflow er uit?

Deze oefening leert je niet alleen hoe groot het potentieel probleem is, maar vertelt je ook waar het probleem zit. Als je activiteit zelfbedruipend is, maar er wel een cashflowprobleem zit (je hebt op het moment dat je een factuur moet betalen nog niet genoeg inkomsten om ze dan te kunnen betalen) heb je genoeg aan een krediet. Een soort lening dus, die je terugbetaalt binnen een bepaalde vooraf afgesproken of opgelegde termijn. Als de kans groot is dat de activiteit in kwestie verlieslatend is, sta je voor andere opties. Ofwel tracht je ze zelf te financieren vanuit andere inkomsten of je eigen kapitaal, of je tracht een gulle gever te vinden, de kosten te verkleinen of subsidies aan te vragen.

De culturele lening – de leningcultuur

Stel, je wil een cd maken en hebt best wel wat fans aan wie je de cd zou kunnen verkopen, maar het ontbreekt je aan een investeringsbudget om de kosten te prefinancieren. Je kan een aantal dingen doen …

  • Lenen: ga geld lenen bij vader, moeder, vriend, tante, nonkel of bij de buurman met de Ferrari. In zo een lening spreek je af welk bedrag je leent, op welke termijn je die lening zal terug betalen, wanneer de terugbetaling zal starten, hoe die zal verlopen (in één keer of in schijven) en of er een vergoeding tegenover staat (een rente). Om het helemaal officieel te maken en onder het motto ‘zakelijke dingen moet je zakelijk regelen’ zet je er best ook de datum en de plaats bij waarop de overeenkomst werd gesloten, de namen van de mensen tussen wie de overeenkomst werd gesloten én de vermelding ‘gelezen en goedgekeurd’.
  • WinwinleningDe winwinlening is een maatregel van de Vlaamse overheid die particulieren moet stimuleren om geld uit te lenen aan kleine of middelgrote ondernemingen met een fiscaal gunstige maatregel. Om als ‘onderneming’ in aanmerking te komen voor deze regeling is het voldoende dat je bent aangesloten bij een sociale kas voor zelfstandigen of dat je ingeschreven bent bij de kruispuntbank voor ondernemingen. Het is dus mogelijk om als zelfstandige muzikant of vzw te profiteren van deze gunstige voorwaarden. De winwinlening maakt het mogelijk om bij vrienden, familieleden of andere gulle gevers een lening aan te gaan tot 50.000 euro per kredietgever over een looptijd van acht jaar en een  interestvoet van minimum 1,125 en maximum 2,25%. De kredietgever krijgt in de plaats recht op een jaarlijks belastingkrediet van 2,5% op het openstaande kapitaal en eventueel een fiscale recuperatie als je het bedrag niet kan terugbetalen (bijvoorbeeld bij faillissement). Er zijn een aantal voorwaarden voor de winwinlening, zo moet ze schriftelijk worden vastgelegd en moet je een exemplaar van de akte laten registreren bij de Participatiemaatschappij Vlaanderen. Alle documenten en meer info vind je hier.
  • Crowdfunding: Steeds meer artiesten gaan de uitdaging aan om zelf de nodige fondsen bijeen te sprokkelen voor hun (opname)projecten. Rechtstreeks naar je fans stappen – ofte crowdfunding – is een van de mogelijkheden. Er zijn verschillende vormen van crowdfunding mogelijk, van een simpele voorkoopactie tot een systeem waarbij een fan een ‘aandeel’ koopt in de artiest en alles tussenin. Bij een zuiver presale-model verkoop je je cd op het moment dat je hem nog moet beginnen maken. Het geld dat je zo ophaalt, dient om alle kosten te betalen en van zodra de cd klaar is, krijgen diegenen die hem al kochten hun (gesigneerde) exemplaar opgestuurd. Bij een ‘aandeelhouderssysteem’ heb je meer investeerders nodig, die elk een iets kleiner bedrag inleggen, maar waarbij zij een aandeel krijgen in de winst/omzet die met de cd gerealiseerd wordt. Bij de laatste lichting crowdfunding-platformen tenslotte – zoals het Belgische Hello CrowdKickstarterIndiegogo of KissKissBankBank –  vraag je je fans om geld te doneren voor een vooraf bepaald project en in return kan je een waaier aan zgn. perks (beloningen) aanbieden, gaande van stickers, cd’s of merch tot een persoonlijke fan-ervaring voor de gulste mecenassen, afhankelijk van de omvang van de donatie. Je fans om steun vragen, kan een effectieve manier zijn om een project te financieren, maar hou er rekening mee dat een succesvolle crowdfundingcampagne heel wat toewijding vraagt. Er is immers zoveel concurrentie als om het ophalen van centjes gaat, dat je een ijzersterke strategie nodig hebt om in het oog te springen en de geldbeugels te openen. Creativiteit en goede promotie zijn hier de sleutelwoorden. Denk ook goed na waarvoor je crowdfunding wilt inzetten: je fans zullen je misschien graag willen steunen, maar zeker niet elke week. Hou er dus rekening mee dat het na één keer misschien gedaan is en zorg dat het dan ook meteen raak is! Veel meer tips voor geslaagde crowdfunding lees je op deze pagina.
  • Kunstenaarstoelage van de Vlaamse Gemeenschap. Een kunstenaarstoelage is een overbruggingskrediet aan kunstenaars. Alleen de kunstenaars zelf (als natuurlijke persoon) kunnen zo’n toelage aanvragen. De toelage bedraagt maximaal 15.000 euro en moet binnen de vijf jaar kunnen worden terugbetaald. Deze toelage is een renteloze lening, wat het uitermate interessant maakt. Een van de voorwaarden is wel dat je een professionele kunstenaar bent. Dat wordt echter niet verder gedefinieerd. Je moet er zelf de bewijslast voor aandragen door middel van een loonstrookje, flyers, et cetera. Als popartiest zou dat bijvoorbeeld kunnen gebeuren via de C4’s die je krijgt wanneer je via een interimbureau werkt. Verder moet je aangeven welke kosten je (op dat moment) niet zelf gefinancierd krijgt en hoe je die zal kunnen terugbetalen binnen de gevraagde termijn. De terugbetaling verloopt in principe in maandelijkse schijven en moet ten laatste zes maanden na de storting van het krediet starten. Bij de beoordeling wordt géén artistiek oordeel geveld. Er wordt wel gekeken of het een professionele kunstenaar is die de aanvraag indient en of er een artistieke finaliteit is.
  • Dossier bij CultuurInvest. Via CultuurInvest kunnen Vlaamse ondernemingen een aanvraag indienen om onder een achtergestelde lening tot 300.000 euro te bekomen. De aanvraagprocedure bij CultuurInvest verloopt steeds volgens een vaste procedure. Het startpunt is het ondertekenen van een ‘aanmeldingsovereenkomst’. Daarin wordt bijvoorbeeld de vertrouwelijkheid van de aanvraag afgesproken. Pas na het tekenen van die overeenkomst kan het elektronische aanvraagformulier ingevuld worden. In dat formulier reik je alle basisgegevens aan van het project, de activiteit of de onderneming waarvoor je extra kapitaal zoekt. Hierop volgt een kennismakingsgesprek en een uitvoerige analyse van het risico van de investering. Daarbij wordt met alle financiële, organisatie-eigen, en markteigen aspecten rekening gehouden en zo gedetailleerd mogelijk onderzocht wat het te verwachten resultaat zal zijn. Op basis van deze gegevens kan een voorwaardelijk aanbod gedaan worden door CultuurInvest. Als de aanvrager zich daar akkoord mee verklaart, wordt het voorgelegd aan het investeringscomité. In dit comité zitten niet zozeer sectorspecialisten maar wél accountants die de financiële aspecten inschatten. Dit investeringscomité beslist autonoom of er al dan niet geïnvesteerd wordt. De lat ligt bij CultuurInvest steeds hoog. Het moet gaan om een heel degelijk dossier met een maximale kans op winst.

Draai de subsidiekraan maar open

Je kan niet voor alles subsidies krijgen, laat dat vooral duidelijk zijn. Maar binnen je muzikaal traject zijn er zeker een aantal opties die interessant kunnen zijn. Er zijn verschillende mogelijkheden en bevoegde instanties om subsidies aan te vragen. Alle subsidiemogelijkheden die er bestaan hier op een rijtje zetten is quasi onmogelijk. In de eerste plaats is het zo dat er bij verschillende departementen een ingang gevonden kan worden voor subsidies. Voor muzikanten en muziekondernemers liggen de belangrijkste opties bij het departement Cultuur. In 2013 werd het nieuwe kunstendecreet gestemd door het Vlaams parlement. Vanaf eind 2015 lopen de dossiers volgens dit decreet. Voor artiesten jonger dan 25 jaar zijn er ook nog een aantal mogelijkheden binnen Jeugd. Wat je daarnaast zeker ook moet onderzoeken, zijn de lokale mogelijkheden. Heel wat gemeenten en provincies hebben immers ook subsidies waar je mogelijks voor in aanmerking komt. Het Forum voor Amateurkunsten heeft een handige subsidiewijzer waar je per provincie kan zoeken op mogelijke subsidies.

  • Projectsubsidies binnen het Kunstendecreet. Deze subsidievorm kan zowel aan natuurlijke personen als aan rechtspersonen worden gegeven. Is jouw band dus gevestigd als vzw, dan kan je in die vorm subsidies aanvragen, maar ook zonder organisatievorm kan je de subsidie aanvragen als muzikant. Ook als niet-Belgische kunstenaar of organisatie kom je in aanmerking, als jouw aanvraag maar betrekking of een link heeft met de Vlaamse gemeenschap. Een project kan theoretisch alles zijn: een creatieproject, organiseren van workshops, opstart werking managementkantoor of zelfs een concerttournee in binnen- of buitenland. Deze subsidieaanvraag is in tegenstelling tot de werkingssubsidies wel beperkt in tijd en doelstelling, al kan een project zich wel uitstrekken over meerdere jaren, met een maximum van 3 jaar. Je kan een aanvraag voor een projectsubsidie indienen op drie vaste data per jaar, zijnde 15 januari, 15 mei en 15 september. Ook een opnameproject valt binnen het nieuwe decreet onder de ‘Projectsubsidies’. Zo kan je dus een subsidie aanvragen voor het maken van je cd. Geef zeker een duidelijke omschrijving van de manier waarop de distributie en promotie zal verlopen. Ook de artistieke waarde van jouw project is van belang. Geef dus ook wat uitleg bij de plaats van jouw band binnen het muzieklandschap, de artistieke cv van de bandleden, de producer, de studio enzovoort.
  • Tussenkomst voor buitenlands publiek presentatiemoment binnen het Kunstendecreet. Plan je een tour in het buitenland, neem dan zeker deze subsidievorm onder de loep. Een belangrijke voorwaarde bij deze subsidievorm is dat er wel degelijk sprake moet zijn van een presentatiemoment, een concert dus. Hierbij moet het gaan om een actieve presentatie, het concert moet dus voor publiek toegankelijk zijn. Zowel de betrokken muzikant als de organiserende buitenlandse instantie kan de subsidie aanvragen. Op basis van jouw artistiek profiel wordt de beslissing gemaakt. De ondersteuning wordt niet enkel meer gegeven voor reis-, verblijfs-, verzekerings- en transportkosten. Ook materiaal- en andere kosten kunnen in aanmerking komen, zolang het kosten zijn die strikt aan de presentatie verbonden zijn (bijvoorbeeld de huur van backline). Deze kosten kunnen een tour vaak verlieslatend maken, daarom kan deze tussenkomst een groot verschil maken voor de haalbaarheid van je buitenlands verhaal. Een duidelijke projectbegroting is erg belangrijk. Op deze manier krijgt de overheid een duidelijk zicht van jouw geplande inkomsten en uitgaven. De aanvraag voor een tussenkomst in je kosten moet minimum 2 maanden voor de aanvang van je buitenlandse concert of tour ingediend worden. Het is niet zo dat deze tussenkomst het volledige bedrag van je kosten zal dekken. Max. 75% van de aanvaarde kosten komt in aanmerking.
  • Werkingssubsidie binnen het Kunstendecreet. Deze vorm van subsidie dient voor organisaties die beschikken over een rechtspersoonlijkheid met een niet-commercieel karakter. Je moet daarnaast gevestigd zijn in Vlaanderen of Brussel. Deze subsidie wordt gegeven voor een periode van 5 jaar. Het gaat dus om organisaties waarbij de aard van de werking gebaat is bij een meer continue steun. Bands, dj’s of producers zullen maar zelden in aanmerking komen om op deze manier subsidies te ontvangen. Doorgaans is het interessant om eerst enkele succesvolle projectsubsidies af te ronden vooraleer te proberen om een werkingssubsidie binnen te halen.
  • Beurzen binnen het Kunstendecreet. Een aanvraag voor een beurs kan voor korte of lange termijn (max. 3 jaar). Beurzen kunnen enkel gegeven worden aan individuen. Opnieuw moet je artistieke bezigheden betrekking hebben op de Vlaamse gemeenschap. Beurzen laten je toe om nieuwe wegen te verkennen en ideeën te ontwikkelen. De kortlopende beurs is er zowel voor jonge, ‘nieuwe’ kunstenaars als reeds erkende kunstenaars. De meerjarige beurs is echter enkel voor die laatste categorie kunstenaars weggelegd.
  • Alle aanvragen die in het kader van het Kunstendecreet worden ingediend verlopen sinds midden 2015 verplicht via KIOSK, een online module waar je heel het project kan voorbereiden en opvolgen. Meer info en een uitgebreide handleiding vind je op de site van Kunsten en Erfgoed.
  • Wanneer je een internationaal evenement in Vlaanderen organiseert of hieraan wil deelnemen, kan je in aanmerking komen voor een subsidie voor deelname aan of organisatie van een internationaal evenement binnen het Amateurkunstendecreet. Hierbij moet het gaan om een internationaal evenement of congres. Afhankelijk van het soort evenement zijn er bijkomstige voorwaarden. Gaat het om een publiek toegankelijk evenement, dan moeten er minstens 4 kwalitatief hoogstaande binnen- en buitenlandse amateurkunstgroepen en –kunstenaars deelnemen. Focust het evenement op het uitwisselen van ervaring, dan moeten er minstens uit 4 landen deelnemers zijn.
  • Maar ook voor projecten in het buitenland kan je als organisatie of amateurkunstenaar in aanmerking komen voor een tegemoetkoming: punctuele aanvraag tussenkomst reiskosten voor internationale initiatieven binnen het Amateurkunstendecreet. Een deelname aan een uitwisseling tussen 2 landen of eigen concerttour komen NIET in aanmerking. Wel kan je een tussenkomst voor je reiskosten verkrijgen voor een deelname aan een internationale wedstrijd (deelnemers uit min. 3 landen), aan een internationaal festival (deelnemers uit min. 3 landen) of aan een workshop/cursus. Ook bij het uitsturen van een deskundige (dirigent, regisseur, choreograaf, docent, deskundige, jurylid) naar een internationaal evenement kan je in aanmerking komen voor een tegemoetkoming. Tot zo’n 75% van de kosten Vlaanderen-bestemming komen in aanmerking (max. €1000 / individu en €5000 / groep).
  • Er is geen standaardformulier voor je dossier i.k.v. het Amateurkunstendecreet, maar er zijn wel enkele vormvereisten. Neem voor meer richtlijnen zeker een kijkje op de infopagina van het Departement Cultuur, Jeugd, Sport & Media van de Vlaamse overheid.

SABAM for Culture

De naam SABAM doet vast en zeker een belletje rinkelen. Ze doen echter meer dan enkel de inning en verdeling van auteursrechten. Onder het luik SABAM for Culture promoten ook zij de Belgische muziek op verschillende manieren. Er zijn verschillende mogelijkheden om met je band of organisatie van steun te genieten.

  • Steun producties in eigen beheer. Een stuk van de investeringen voor een productie in eigen beheer, bv. van je nieuwste CD, kan je door SABAM laten compenseren. Het gaat meerbepaald om een voorschot op de promotiekosten die je gaat maken. De steun loopt van minimaal € 500 tot een maximum van € 1.500; voor EP’s ligt dit maximum op € 750. Uitgaven die in aanmerking komen zijn: promotie bij pers/radio/tv, advertenties die je de wereld instuurt, de productiekosten van een videoclip of teaser die je maakt, dienstverlening van een community manager en de productiekosten van een remix/radio edit die je maakt van een origineel nummer. Om in aanmerking te komen, moet je lid zijn van SABAM (of toch minstens de helft van je band). De productie, geperst op minimum 500 exemplaren, is een EP (min. 4 nummers) of LP die wordt verdeeld in de reguliere handel. Als return voor SABAM plaats je het logo van SABAM for Culture op je plaat en geef je hen binnen de 3 maanden een overzicht van de facturen. Doe je dit niet, dan hebben zij het recht om dit voorschot terug te vorderen.
  • Met SABAM for Culture naar het buitenland. Ook onder de vorm van een beurs kan je steun ontvangen van SABAM voor jouw optreden op een showcasefestival in het buitenland. Trek je dus naar een showcasefestival ter internationale promotie van je band, check dan zeker of je in aanmerking komt voor deze beurs. De € 600 die je krijgt, laten je toe een deel van je kosten te dekken. Om in aanmerking te komen voor deze beurs moet je lid zijn van SABAM voor het betrokken exportgebied. In je band is minstens 1/3 lid. Maximaal kan je 4 beurzen als band/artiest of uitgever krijgen over een periode van 2 jaar.

Tips voor subsidiedossiers

De verschillende subsidiemogelijkheden kennen eigen criteria, deadlines, wijze van indiening, aanvraagformulieren en commissies. Het is belangrijk goed te weten op voorhand waaraan je begint. Besteed in ieder geval genoeg tijd aan je motivatie en de uiteenzetting van je oeuvre.  Een slecht geschreven subsidiedossier voor een goed project zorgt er doorgaans voor dat je géén subsidies krijgt. Een perfect geschreven dossier voor een project dat eigenlijk maar zo zo is, maakt een reële kans om toch subsidies te krijgen. Als je zelf niet de vlotste pen hebt, probeer dan samen te werken met een meer ervaren dossierschrijver of copywriter.

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak