Uitgaven en inkomsten

Een goeie begroting als basis voor meer inkomsten (of minder verlies)

Het is nog nooit zo makkelijk geweest om muziek te maken en te distribueren als vandaag. De laatste paar jaar zagen we een enorme democratisering in opname- en productietools (hardware en software) en het internet maakt wereldwijde distributie van je tracks erg gemakkelijk. Maar goeie producties kosten nog altijd geld, daar kan je niet omheen.

Maak een goeie begroting

Als je beslist hebt dat je zover bent om je muziek op te nemen en uit te brengen, dan kan je maar best even een rekenmachine zoeken en een deftige begroting opstellen. Het laatste wat je wil, is je zuurverdiende spaarcenten investeren in een project dat niets opbrengt. Maar je moet ook realistisch zijn: met platen verkopen valt de jongste jaren steeds minder geld te verdienen. Een goede begroting helpt je wel om op elk moment te weten waar je aan toe bent: ben je bijna uit de kosten, maak je al winst of zit je nog in de rode cijfers?

Hoe het financiële plaatje eruit ziet, hangt natuurlijk sterk af van welk soort muziek je maakt, hoe je je productie wil aanpakken, etc. Een producer die in zijn slaapkamer fantastische techno maakt, zal uiteraard minder productiekosten hebben dan een poprockband die een retrosound wil creëren en dus een studio moet afhuren met vintage analoog opnamemateriaal. En het spreekt voor zich dat een cd- of vinylrelease (veel) meer geld kost dan een plaat die enkel via Bandcamp, iTunes of Beatport wordt verspreid. En ook: sluit je een bepaalde deal (bv. met een platenfirma, distributeur of voor promo), dan weet je dat je de koek zult moeten verdelen en een deel van je inkomsten zult verliezen. Daar staat meestal wel tegenover dat je een stuk van de kosten niet (volledig) zelf zult moeten investeren.

 We maakten een Excel-bestand waarmee je een handige tool in huis hebt om je opnameproject te begroten.

Kosten

Een begroting is dus voor elk project, elke band of elke producer anders. Een productieproces van een release kan je wel altijd grofweg opsplitsen in een aantal onderdelen, dus die neem je best mee in je rekensommetje. We zetten ze even op een rijtje:

Opname & mixing

  • Huur studio: als je een studio nodig hebt voor je opnames (bv. omdat je de zang door een topmicrofoon wil opnemen, omdat je veel akoestische instrumenten moet opnemen, …), hoeveel kost die dan per dag? En hoeveel dagen heb je de studio nodig? Tip: om op je gemak te kunnen werken (zeker als je nog niet veel studio-ervaring hebt) reken je best 1 dag opname en 1 dag mixing per nummer.
  • Technicus: soms is er in de dagprijs voor een studio enkel een assistent-engineer inbegrepen en moet de engineer apart betaald worden. Vraag dat zeker na als je verschillende studio’s contacteert. Wat is de dagprijs voor de technicus? En uiteraard heb je die elke dag nodig…
  • Producer: als je met een externe producer werkt, zijn er verschillende manieren om die te vergoeden. Werk je met een vaste fee, dan kan je die zonder problemen in je begroting opnemen. Werk je met een percentage van de royalties of auteursrechten, dan wordt dat iets moeilijk. Probeer in elk geval een soort van realistische inschatting te maken van hoeveel de producer je gaat kosten voor het hele project.
  • Catering: sommige studio’s bieden spijs en drank aan min of meer democratische prijzen, bij andere sta je zelf in voor je dagelijks potje. Als je lang in de studio zit, kan het cateringbudget al eens aardig oplopen. Vergeet dat dus zeker niet te voorzien in je budget.

Mastering

  • Studiotijd + technicus: sommige masteringstudio’s vragen een uurprijs, sommige een prijs per track, sommige rekenen zelfs een vaste prijs voor een heel project. Hoe dan ook: check altijd of in de prijs ook een technicus begrepen zit, anders sta je uiteraard nog geen stap verder…
  • Extra kosten: kies je voor een fysieke release, dan zal de mastering studio je meestal twee master cd’s aanleveren. De prijs van die schijfjes wordt normaal gezien doorgerekend aan de klant – jij, dus.

Artwork

  • Lay-out: huur je een illustrator, ontwerper, … in om je artwork te maken? Dan zal je die uiteraard moeten betalen. Je spreekt best een vaste prijs af voor het volledige ontwerp, inclusief een aantal afgeleiden (bv. een Facebook-topbanner, achtergrondafbeelding voor je Twitter-account, …). Als je je plaat fysiek wil releasen, zorg er dan voor dat de ontwerper je de bestanden drukklaar aanlevert.
  • Foto’s: wil je professionele foto’s gebruiken, dan moet je rekening houden met enerzijds de prijs van de fotograaf, en anderzijds het feit dat je de hoge-resolutiefoto’s zal moeten afkopen, inclusief gebruiksrechten. Maak zeker over dit laatste aspect goeie afspraken met de fotograaf.
  • Barcode: een barcode aanvragen bij GS1 kost je €72,6 (BTW incl.). Met dit soort barcode mag je max. 3 producten lanceren.

Persing

  • Glasmaster: wil je cd’s persen, dan is dit een onmisbare stap in het productieproces. Soms rekent de perserij hiervoor een aparte prijs, soms zit de prijs voor de glasmaster vervat in de eenheidsprijs die ze per cd aanrekenen.
  • Eenheidsprijs: afhankelijk van welk soort verpakking je kiest, hoe je je artwork wil laten drukken, etc. zal de perserij je een prijs per exemplaar voorstellen. Bekijk goed of alles in die prijs vervat zit: cd/vinylplaat, hoes, druk artwork, eventuele sticker, sealing, …
  • Mechanische reproductierechten: zet je SABAM-repertoire op een drager, dan moet je mechanische rechten betalen vooraleer je mag persen. Afhankelijk van de winkelprijs en het aantal exemplaren dat je wil aanmaken, kan dit een serieuze hap uit het budget nemen. Zeker niet vergeten dus!

Promotie

  • Promotor/plugger inhuren: geen betere promo dan professionele promo, natuurlijk. Maak duidelijke afspraken met de promotor over de prijs en wat hij daarvoor precies zal doen. Reken tussen €500 en €1500 voor een promotiecampagne.
  • Affiches/flyers/stickers/…: dit soort drukwerk kost tegenwoordig bijna niets meer, maar kan je wel mooie visibiliteit opleveren. Te lui om zelf affiches te gaan plakken? Je kan perfect een bedrijf inhuren om dat te doen, maar vergeet dan uiteraard niet om die kost mee te budgetteren…
  • Advertenties: een kwart- of halve pagina in RifRaf, een grote krant, etc. is leuk, maar kost soms handenvol geld. Weeg dus heel hard af of dit soort promotie voor jouw project geschikt is.

Opbrengsten

Eens je weet hoeveel het ganse ‘productieproces’ je gaat kosten, kan je ook eens naar de inkomstenkant gaan kijken. Voor welke prijs wil je je tracks/album te koop aanbieden? Als je dat hebt bepaald, weet je meteen ook hoeveel exemplaren je moet verkopen om op z’n minst uit de kosten te geraken. En als blijkt dat dat aantal totaal onrealistisch wordt, dan kan je in je begroting gaan knippen en besparen.

Hou er natuurlijk wel rekening mee dat je nooit 100% van de verkoopprijs krijgt uitbetaald of in je eigen zak kunt steken, behalve als je na je shows cd’s of vinyl verkoopt. Bij alle andere vormen van verkoop blijft er wel ergens een percentje plakken. Heb je een deal met een platenfirma, distributeur, … dan weet je dat je sowieso maar een deel van de inkomsten zult ontvangen. Onderstaande rekenvoorbeelden maken een en ander duidelijk.

Cd-verkoop

We nemen voor het gemak een cd die aan €10 verkocht wordt in de winkel. Let op: de genoemde bedragen zijn louter illustratief en zullen waarschijnlijk niet 100% overeen komen met de realiteit, aangezien elke winkel probeert betere voorwaarden te onderhandelen met de distributeur en elke winkel zijn eigen winstmarges hanteert. We gaan hier uit van een winstmarge voor de winkel van 20% en een distributeur die 30% voor zichzelf houdt. Werk je zonder distributeur, of heb je een andere verdeling afgesproken, dan zal dat natuurlijk ook gevolgen hebben voor het bedrag dat uiteindelijk in jouw zakken terecht komt.

  • winkelprijs: €10 (incl. 21% BTW)
  • winkelprijs: €8,26 (excl. BTW)
  • distributeur ontvangt winkelprijs – 20% winstmarge = €6,88 – 21% BTW = €5,69 (dit is de zgn. Published Price to Dealer of PPD)
  • artiest ontvangt PPD – 30% = €4,38 (incl. 21% BTW)

Als we uitgaan van een productieproces van €6500, dan moet deze artiest dus ongeveer 1480 exemplaren verkopen om break-even te draaien. Verkoopt diezelfde artiest zijn cd’s na shows voor €10, dan moet hij er maar 650 verkopen.

Online verkoop

Verkoop je je tracks via een van de bekende downloadstores (bv. iTunes), dan zit de verdeling iets anders in elkaar. In dit voorbeeld gaan we uit van een full album dat voor €9,99 te koop wordt aangeboden. De artiest koos voor Tunecore als aggregator.

  • prijs iTunes: €9,99 (incl. 21% BTW)
  • prijs iTunes: €8,26 (excl. BTW)
  • percentage iTunes (winstmarge, mechanisch reproductierecht, …) = ca. 30%
  • Tunecore ontvangt €8,26 – 30% = €6,35
  • Tunecore betaalt 100% door aan artiest, dus artiest ontvangt ca. €6,35 per verkocht album.

Bij een productiekost van €6500, moet deze artiest ca. 1.025 volledige albums (zgn. bundled downloads) verkopen om break-even te draaien. Andere aggregators dan Tunecore hanteren andere (lees: lagere) percentages die ze doorbetalen aan de artiest. Als die daarboven ook nog eens bv. een licentiedeal heeft met een platenfirma, gaat er nog eens een flink deel van af.

Bij Bandcamp gaat het er nog iets anders aan toe. Zij houden 10% van de verkoopprijs voor zich, en aangezien betalingen via PayPal verlopen, houden die ook nog een klein deeltje van de koek (ca 3% + €0,2 vaste kosten per transactie). Van een plaat die voor €5 te koop wordt aangeboden, blijft dus ca. €4,22 over voor de artiest. Let op: als je kiest voor de optie waarbij kopers zelf mogen bepalen hoeveel ze geven, hou er dan rekening mee dat veel van hen (de meeste, waarschijnlijk) jouw plaat gratis zullen downloaden…

En wat dan met Spotify? Spotify betaalt een vrij hoog percentage van al hun inkomsten (reclame, betaalde abonnementen, …) door aan de rechthebbenden. Dat zijn in de eerste plaats meestal de grote platenlabels, die zwaar onderhandeld hebben met Spotify om een behoorlijke deelname in de winsten te krijgen. In ruil daarvoor hebben ze toegestaan dat er weinig uitbetaald wordt aan de artiesten, vandaar de grote discussies die her en der oplaaien over het feit dat Spotify te weinig zou uitbetalen aan de artiesten.

De realiteit leert dat Spotify ongeveer €0,006 à €0,0084 per stream uitbetaalt aan de rechthebbenden (hier lees je meer over de inkomstenverdeling van Spotify). Als een DIY-artiest via Tunecore zijn nummers aanbiedt in Spotify, krijgt hij daar dus 100% van. Voor een productie van €6500 (en ervan uitgaande dat het om een plaat met 10 nummers gaat), moet  het volledige album dus 162.500 keer gestreamd worden. Voor de meeste artiesten is dat natuurlijk onhaalbaar, vandaar dat streaming vaak nog een bijkomende bron van inkomsten is. Inkomsten uit streaming zijn wel nog steeds heel sterk aan het stijgen, terwijl inkomsten uit downloads in snel tempo achteruitgaan.  

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak