Artwork

De eerste visuele indruk van je nieuwe plaat

Het oog wil ook wat: een fysieke release (CD, vinyl, tape, …) moet er goed uitzien. Tenzij je alles zelf ineen knutselt, moet je een ontwerp voorzien voor de verschillende onderdelen van de verpakking en de drager zelf. Vaak gebeurt dat op basis van templates – de digitale drukbestanden van de verpakking – die je krijgt van de perserij. Naast het feit dat het vooral een creatief proces is, moet je met een aantal praktische zaken rekening houden.

Ben Urbain (Glossy.tv) - Meerwaarde van fysiek

Ben Urbain (Glossy.tv) - Meerwaarde van fysiek

De voorkant en de rug

Het belangrijkste van de hoes is de vormgeving. Dat is het eerste wat veel mensen te zien krijgen van een artiest en moet dus een bepaalde identiteit uitstralen. Een slonzig of inspiratieloos vormgegeven plaat zal je als artiest dezelfde, slechte uitstraling geven. Algemene regels of verplichte vermeldingen bestaan er echter niet voor de cover. Als (beginnende) artiest doe je er wel goed aan om naam en titel heel duidelijk te vermelden. Vooral professionele beluisteraars zoals journalisten, die stapels cd’s te verwerken krijgen, doen een eerste selectie op het zicht: (her)ken ik de naam? Word ik bijzonder aangetrokken door het ontwerp?

Vergeet niet dat in een wereld waarin muziek steeds meer online wordt beluisterd, de cover vaak het enige artwork is dat mensen te zien krijgen. Ook wanneer ze een plaat of losse nummers beluisteren via iTunes, smartphone, Soundcloud, Spotify, … krijgen ze telkens enkel de voorkant te zien. Die vormt het gezicht van je album.

Let er daarnaast op dat ook de rug – de smalle zijkant van de cd die je enkel ziet in de platenkast – voorzien is van de titel en de naam. Belangrijk daarbij is de tekstrichting van de titel: mensen kantelen hun hoofd automatisch naar rechts en niet naar links. Af en toe zie je op die rug ook het catalogusnummer.

De achterkant

De achterkant van een plaat leert je door de verplicht te vermelden informatie doorgaans in één oogopslag of het schijfje een demo of een echte release is. Officieel uitgebrachte platen moeten namelijk aan een aantal voorwaarden voldoen, wil je ze overal aan de man brengen.

  • Barcode: als je jouw cd’s of vinyl enkel na optredens wil verkopen, heb je geen streepjescode of barcode nodig. Maar als ze ook bedoeld zijn voor retail, moet er een barcode op. De meeste winkels gebruiken een streepjescode voor hun stockbeheer. De oorspronkelijke, zwart-witte barcode bestaat uit 13 cijfers, en die wordt dan omgezet in een streepjescode. Een barcode bekom je door er één te vragen bij je platenmaatschappij of distributeur, of je vraagt er zelf één aan bij GS1. Hier lees je alles over barcodes.
  • Logo’s: de logo’s van de platenfirma en/of distributeur vind je op de achterkant terug. Als je je eigen label hebt, is het aangewezen om zelf een logo ontwikkelen en dat samen met het logo van je distributeur op je cd te plaatsen. Staat er SABAM-repertoire op de plaat, dan moet je ook het letterwoord “SABAM” verplicht vermelden.
  • Catalogusnummer: elke platenmaatschappij nummert de fysieke releases die hij uitbrengt: de allereerste  krijgt het nummer 01, voorafgegaan door de naam van de platenmaatschappij. Vaak wordt die naam afgekort tot de initialen van het bedrijf. Stel dat je platenmaatschappij de naam ‘Stupid Songs’ draagt en die brengt een vijfde plaat uit, dan staat er op de cd bijvoorbeeld ‘SS05’. Het catalogusnummer kan je doorgaans helemaal zelf kiezen, dus ook als je een plaat in eigen beheer uitbrengt, kies je best zelf zo’n catalogusnummer.
  • De ©: deze omcirkelde c staat voor ‘copyright’ en geeft aan dat het om auteursrechtelijk beschermd werk gaat. Het symbool wordt gevolgd door het jaar waarin de nummers de eerste keer zijn uitgebracht, en daarna komt de naam van de auteurs en/of publisher.
  • De ℗: de omcirkelde p die je achteraan een release vindt, geeft aan bij wie het masterownership van de cd ligt. Het gaat met andere woorden om de producent. In het Engels staat deze ‘p’ dan ook voor ‘sound recording copyright symbol’ of ‘phonomark’. Het gaat dus specifiek over de rechten van de opgenomen versie van de nummers en niet over andere versies ervan. Ook hier wordt het symbool gevolgd door het jaar waarop de muziek voor het eerst is uitgebracht en de naam van de masterowner, in veel gevallen de platenfirma.
  • Copyright notice: op bijna elke albumhoes vind je helemaal onderaan in kleine lettertjes de woorden ‘Unauthorised copying, reproduction, hiring, lending, public performance and broadcasting prohibited’ terug. Soms houden ze het korter en staat er gewoon ‘all rights reserved’. Deze zin is niet verplicht en draagt eigenlijk ook niets bij tot een goede bescherming. Die heb je immers automatisch door het auteursrecht. Breng je je plaat uit in de VS, dan is zo’n zinnetje wel verplicht.

Niet verplicht, maar wel uiterst handig om te vermelden:

  • Tracklist: op de achterkant staan meestal alle nummers die op de plaat staan, in de juiste volgorde. Dat is niet verplicht maar veel potentiële kopers weten graag welke nummers ze krijgen als de release kopen. Vaak wordt ook de duurtijd van elke song vermeld.
  • Links: je website, Facebook, Twitter, … zet je best op de achterkant of in het boekje. Laat gerust het ‘http://www’-gedeelte weg en hou het dus simpelweg op ‘deartiest.com’. Via deze weg vinden fans hun weg naar je concertdata, videoclips en andere informatie.
  • Contact: de e-mailadressen van de boeker, manager en/of artiest zijn meestal terug te vinden op ep’s of demo’s van groepen, om zo sleutelpersonen uit de muziekindustrie de kans te geven hen te contacteren. Bekendere artiesten denken beter twee keer na voor ze dergelijke contactgegevens te grabbel gooien; naast interessante mails brengt dat veel spam en extra fanmail met zich mee.

Het boekje

Een boekje is zeker niet verplicht. Het biedt wel een unieke gelegenheid om extra’s aan je plaat toe te voegen. Tegenwoordig is een album een luxeproduct dat enkel nog door de meerwaardezoeker wordt gekocht. Dan kan net het boekje het verschil maken. Dat geldt trouwens niet alleen voor de fysieke verkoop: als je via online kanalen zoals iTunes het boekje mee aanbiedt, moet je er aandacht aan besteden.

Naast songteksten, foto’s of tekeningen, vind je er – vaak op de laatste pagina – heel wat andere informatie:

  • Credits: wie heeft aan welk nummer meegewerkt en op welke manier? Wie bespeelde welk instrument en wie schreef de tekst? Vaak zijn bepaalde nummers (mee) gearrangeerd door iemand of speelde een gastmuzikant mee. Die mensen hebben recht op een vermelding bij het nummer waaraan ze meewerkten. Soms is deze verplichting niet alleen moreel, maar komt ze voort uit een contractuele bepaling. Iemand die bijvoorbeeld voor PlayRight zijn uitvoeringsrechten wil claimen, gebruikt vaak het boekje als bewijs. Als er een gastmuzikant meedoet die een exclusiviteitscontract heeft bij een platenfirma, moet er toestemming van die firma zijn. Die toelating wordt meestal vermeld d.m.v. het zinnetje ‘[artist X] appears courtesy of [firma Y]’. 
  • De artiest: ‘All music and lyrics by’ of ‘Words and music by [rechthebbende]’
  • De producer: ‘Produced by [naam producer] at [naam studio, stad]’
  • De mixing engineer: ‘Mixed by [naam mixer] at [naam studio, stad]’
  • De mastering engineer: ‘Mastered by [naam] at [naam studio, stad]’
  • De publisher: ‘All songs published by [naam publishingfirma]’
  • De ontwerper van het artwork: ‘Artwork by [naam artworker]’
  • Bedankwoordje: ‘Thanks to [je lief?]’

De cd of plaat zelf

Ook op het schijfje zelf wordt vaak de ‘copyright notice’ vermeld samen met het catalogusnummer, en plaatsen veel artiesten nogmaals de logo’s die op de achterkant  staan. Vergeet ook hier je naam en de titel niet, want zeker cd’s durven wel eens los van hun verpakking rondslingeren. Bij vinyl is dat minder het geval.

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak