Tips & tricks producing: creating synth sounds

Alles wat je moet weten voor je eerste stappen in de wereld van de klanksynthese

Ze slaan je er als hedendaags muzikant bijna mee dood: synthesizers. Die bakken met te veel knoppen en toetsen waar de muziekleek steil van achterover valt. Digitaal of analoog, virtuele emulaties of the real deal? Afkortingen als ‘osc’, ‘lfo’ en consorten zullen na het lezen van dit artikel alvast geen exotische begrippen meer zijn. Let op, het kan hier en daar wel lekker technisch worden. Let’s dig in …

Synthewatte?

De synthesizer heeft voor ingrijpende veranderingen gezorgd in het muzieklandschap. Het is één van de meest veelzijdige instrumenten vanwege het bijna oneindig aantal klankkleuren die ermee gemaakt kunnen worden. De meeste elektronische muziekgenres zouden nooit hebben bestaan zonder de synthesizer. Synths zijn sexy! Maar don’t be fooled, om deze sexyness te beheersen heb je een ferme lap nerdy knowhow nodig.

Er bestaan verschillende soorten synthesizers, met elk hun eigen methode voor het opwekken van klank (synthesemodellen). Zo heb je subtractieve (analoge) synthese, virtueel analoge synthese, FM-synthese, sampling, additieve synthese … Tegenwoordig heb je veel synths die deze modellen combineren. Of het nu gaat over oeroude modellen of splinternieuwe computer plug-ins (VST), enkele principes zijn universeel in het synthesizerwereldje.

Het Schema

schema-klanksynthese

De meeste synths vallen terug op enkele basisprincipes. Wanneer je op een toets van het synthesizer-klavier drukt (trigger) wordt dat signaal doorgeven aan de oscillatoren (osc). Deze sturen het signaal dan verder naar de filter, de amp …

Dit schema toont een basis ‘route’ van het geluidssignaal doorheen de verschillende stadia van de synthesizer. In moderne synthesizers / vst synths beschik je vaak over een matrix systeem waarbij je alle elementen en parameters onderling aan elkaar kan linken. Op die manier kan je het signaal sturen langs de route die jij verkiest.

De oscillatoren

Oscillatoren of klankgeneratoren zijn de basis van je synthklank. De meeste synths beschikken over twee of drie oscillatoren. Je kan elke oscillator afzonderlijk instellen. Ze genereren – afhankelijk van het type synthesizer – diverse geluidsgolven.

Zo zijn er sinusgolven (sine waves), driehoeksgolven (triangle waves), zaagtandgolven (saw waves), vierkantsgolven (square waves) … Deze geluidsgolven hebben elk hun eigen karakter en kleur en zijn genoemd naar de vorm die ze schematisch voorstellen.

oscillator-waves

Afhankelijk van de klank die je wil bereiken kan je de oscillatoren gaan combineren. Voor stevige basklanken kan je bijvoorbeeld saw en square waves gaan combineren met een onderliggende sine wave (paar octaven lager, kan gelden als sub bas laag). Elke oscillator laat meestal ook toe om het octaaf of de toonhoogte te gaan bepalen en veranderen.

Vanaf hier komt het er op neer om je geluidsgolven te gaan bewerken tot je de klank krijgt die je wil. Elke synth doet dat op zijn manier en geeft daardoor zijn eigen karakter aan de klank. Of je nu gaat voor heftige electro bassen, lichte trance pads of diepe subs, het kan allemaal. Sehr toll!

De filter(s)

Eens je de oscillators hebt ingesteld, kan je het signaal verder sturen naar een filter. Elk type van synth heeft zijn eigen arsenaal van filters. Zo heb je highpass filters (HP), lowpass filters (LP), bandpass filters (BP) en bandstop of notch filters (BS). Vaak zijn er nog enkele custom built filters die eigen zijn aan het merk of type van synth. Diversiteit levert altijd extra punten op!

  • Cutoff frequentie = belangrijkste parameter van een filter; bepaalt vanaf welke frequentie het signaal uitgefilterd wordt.
  • HP = Highpass filter = alle frequenties boven de cutoff worden doorgelaten.
  • LP = Lowpass filter = alle frequenties onder de cutoff worden doorgelaten.
  • BP = Bandpass filter = enkel de frequenties rond de cutoff worden doorgelaten.
  • BS = Bandstop filter (Notch) = enkel de frequenties rond de cutoff frequentie worden weggefilterd.

De envelope

Ook filters kan je volledig naar je hand zetten. Zo kan je het verloop aanpassen met een ‘ADSR envelope’. De ‘envelope’ bepaald wanneer de filter aanspringt eens er signaal doorheen gestuurd wordt.

envelope

ADSR staat voor Attack, Decay, Sustain en Release. Je kan al deze parameters aanpassen zodat je filter sneller/trager invalt, langer/korter klinkt … De ‘ADSR envelope’ kan toegepast worden op zowel het verloop van de filter als het verloop van de versterker (amplifier), d.w.z. het volume. Zo kan je sounds creëren die lang/kort klinken, een zachte/harde aanslag hebben … Afhankelijk van de synthesizer die je gebruikt kunnen envelopes ook toegepast worden op diverse andere parameters van je synth (bv. via de matrix).

LFO (Low Frequency Oscillator)

De primaire oscillator circuits van een synthesizer worden gebruikt om de audiosignalen te creëren. Een LFO is een secundaire oscillator die op een lagere frequentie werkt (vandaar de naam), meestal rond of onder de drempel van het menselijk gehoor (dat is ongeveer 20 Hz).

Deze lagere frequentie wordt gebruikt voor het moduleren van het audiosignaal. Net als een standaard oscillator, gebeurt dit meestal in de vorm van een periodieke golfvorm, zoals een sinus-, zaagtand-, driehoeks- of vierkantsgolf.

Een LFO kan worden gerouteerd naar, bijvoorbeeld, de frequentie van de audio-oscillator, filterfrequentie, of amplificatiecontrole … De parameter zal dan gaan bewegen volgens het verloop van de LFO-golf. Op de meeste synths zijn LFO’s voorzien van diverse regelbare functies (verschillende golfvormen, regelbare snelheid, een tempo sync functie …). Hmmm, da’s heftige nerdtalk … Iedereen nog mee?

Effecten

Aan het einde van de rit kan je extra effecten gaan toevoegen. Dit is een beetje als je gerecht kruiden. Hierin is de sky de limit: phasers, flangers, delays, chorus, gaters, distortion … het kan allemaal. Elke moderne synth heeft zijn arsenaal aan effecten om je klank te gaan vervormen. Aan jou om uit te zoeken welke je gaat gebruiken en welke smaken het best bij jouw gerecht/sound passen.

Arpeggiators en MIDI

Eens je een lekkere sound gebouwd hebt, kan je eindelijk muziek gaan maken! Ben je virtuoos toetsenist of automatiseer je de noten liever? Beide zijn mogelijk.

Noten automatiseren kan met een arpeggiator. Zo kan je zeer complexe melodieën gaan bouwen. Deze feature is in de meeste synths ingebouwd en durft wel eens in verschillende vormen op te duiken. Sommige zeer complex, andere doodeenvoudig.

Verder kan je ook met MIDI gaan werken. MIDI staat voor ‘Musical Instrument Digital Interface’. Dit is een digitaal systeem waarmee elektronische (muziek)instrumenten in realtime muzikale informatie kunnen uitwisselen. Zo kan je bijvoorbeeld van op je computer noten of ‘presets’ sturen, tempo’s aangeven … Zeer handig op het podium en bij live gigs!

Welk beestje?

Gaandeweg leer je de ‘sound’ van de verschillende modellen kennen en kan je keuzes gaan maken. De beste manier is om overal eens mee te experimenteren. Als je budget niet al te hoog is, kan je beginnen met VST’s, dit zijn virituele synthesizers voor op de computer. Een heel groot deel van de hedendaagse elektronische muziek wordt zo gemaakt. VST Synths als Massive, Albino, Sylenth 1, FM8 en Predator zijn zeker aanraders!

Heeft je bankrekening wat kunnen aandikken, dan kan je gaan shoppen voor wat hardware snoepjes. Onderaan de prijsladder vind je compacte synths als de Microkorg en de Alesis Micron of de analoge Dave Smith Mopho. Hoger op het menu staan de Moog Little Phatty, Dave Smith Prophet of de Acces Virus TI. Googlen die handel en misschien vind jij wel wat je zoekt!

Just do it

Als je de bovenstaande basisprincipes onder de knie hebt, kan je langzaam aan de slag met je synthesizer. Maar of het nu een digitale, analoge of virtueel analoge versie is, experimenteren is de boodschap. Graaf zo diep mogelijk, lees en bekijk tutorials, en draai vooral veel aan die knoppen!

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak