Wat moet je weten over PlayRight?

Hoe kan je je naburige rechten laten innen en verdelen?

Als je als uitvoerend muzikant meewerkt aan opnames ontstaan er naburige rechten op die uitvoeringen. Naburige rechten zijn gelijkaardig aan auteursrechten en geven in bepaalde gevallen ook recht op een vergoeding. Om aanspraak te maken op deze vergoedingen is het nodig om je aan te sluiten bij een beheersvennootschap.

Voor de uitvoerende artiesten van muziek en audiovisuele werken is dit PlayRight (het vroegere Uradex). Net zoals bij het auteursrecht is het niet nodig om lid te worden om de naburige rechten te doen ontstaan, maar de beheersvennootschap kan je wel helpen bij het efficiënt innen en verdelen van je rechten.

PlayRight is een coöperatieve vennootschap, je kan er dus voor kiezen om je aan te sluiten als vennoot. Je bent echter niet verplicht om een aandeel te kopen om je rechten te laten beheren. Wie geen vennoot wordt, heeft geen stemrecht in de algemene vergadering, maar voor het overige kan je wel op dezelfde dienstverlening rekenen.

De organisatie werd in 1974 opgericht door een aantal muzikanten, maar inmiddels kan je ook als (stem)acteur, danser of circus/variété-artiest bij hen aansluiten voor het beheer van je naburige rechten. PlayRight staat in voor het beheer van je rechten in België, maar heeft overeenkomsten met enkele gelijkaardige beheersvennootschappen in het buitenland. Momenteel zijn er uitwisselingen met Nederland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Spanje, Portugal, Italië, Griekenland, Oostenrijk, Duitsland, Polen, Roemenië, Zweden, Hongarije, Cyprus, Letland en Canada.

PlayRight -  Hoe het werkt

PlayRight - Hoe het werkt

Waarom lid worden van PlayRight?

De naburige rechten die je krijgt bij de uitvoering of interpretatie van een werk ontstaan automatisch, een lidmaatschap van een beheersvennootschap is hiervoor dus niet vereist. PlayRight zal echter alleen de rechten gaan innen voor alle vormen van gebruik waartegen je je als uitvoerende kunstenaar niet kunt verzetten (de zgn. ‘dwanglicenties’), namelijk het draaien van je opnames op radio & tv, in horecazaken, op fuiven, …Ook als je geen lid bent, zalPlayRight voor jouw deze zgn. vergoedingsrechten innen. Je zal er alleen niets van kunnen krijgen. Je kan als rechthebbende ook geen afstand doen van deze vergoeding of beslissen dat voor jouw muziekopnames geen billijke vergoeding verschuldigd is. 

Voor wat betreft je exclusieve rechten treedt PlayRight niet op. Een platenmaatschappij toestemming geven om je prestatie te reproduceren of online te exploiteren, zal je zelf moeten regelen in je overeenkomst met die maatschappij.  Aangezien dit gebruik van je opnames, bijvoorbeeld op YouTube, blogs, streamingsites, etc. niet behoort tot de dwanglicenties, zal PlayRight hiervoor dus geen vergoedingen innen. 

Ook als je geen lid bent, zal er voor het gebruik van jouw opnames geïnd worden. Je zal er alleen niets van kunnen krijgen.

Enkel natuurlijke personen die effectief een artistieke inbreng hebben in een opname kunnen lid zijn (je kan je dus niet met je vennootschap of vzw aansluiten).  “Aanvullende kunstenaars” zoals artistieke producers of geluidstechnici kunnen geen aanspraak maken op naburige rechten en kunnen dus ook niet aansluiten bij PlayRight. Als je als producer een aanzienlijke inbreng hebt in het creatieve aspect van een opname zou je eventueel wel kunnen overeenkomen met de auteurs/componisten om als co-auteur te worden aangegeven. Hiervoor zal je je dan wel moeten aansluiten bij SABAM en niet bij PlayRight.

De vergoedingen voor naburige rechten worden enkel geïnd als er exploitatie van een uitvoering plaatsvindt. En dit kan enkel als de uitvoering is vastgelegd. Er moet dus een opname zijn van je prestaties, het maakt niet uit in welk formaat of op welke drager (audio, video, digitaal, analoog, goede of slechte kwaliteit, etc.). Verder moet er ook iets gebeuren met die opnames, bijvoorbeeld digitaal of fysiek releasen, uitbrengen van een videoclip, … Zonder een vastgelegde prestatie én een exploitatie heeft een lidmaatschap bij PlayRight ook geen zin.  

Als je enkel live speelt, zal je dus geen aanspraak kunnen maken op uitbetalingen, tenzij de live-show wordt opgenomen en rechtstreeks of achteraf ook wordt uitgezonden.

Ben je naast uitvoerende muzikant ook componist of auteur van de nummers? Controleer dan zeker ook eens of het voor jou zinvol is om lid te worden van SABAM.
Ben je naast uitvoerend kunstenaar ook producent (bv. van een plaat in eigen beheer)? Controleer dan zeker ook eens of het voor jou zinvol is om lid te worden van SIMIM.

Hoe lid worden van PlayRight?

Bij PlayRight kan je kiezen uit twee soorten lidmaatschap: ofwel word je vennoot en koop je eenmalig een maatschappelijk aandeel van €49,57, ofwel kies je voor een gewone aansluiting en dan is het lidmaatschap zelfs gratis. In beide gevallen kan je rekenen op de volledige dienstverlening, maar als vennoot kan je ook invloed uitoefenen op de beslissingen van PlayRight, aangezien je dan mag deelnemen aan de algemene vergaderingen. Om vennoot te worden moet je wel kunnen aantonen dat je minimum drie jaar werkzaam bent als uitvoerend muzikant en in die periode hebt meegewerkt aan minstens drie opnames die gecommercialiseerd of uitgezonden werden.

Je kan je lidmaatschap online aanvragen of door de nodige formulieren in te vullen en op te sturen. Je kan je aansluiten als artiest of als erfgenaam van een overleden kunstenaar, het maakt niet uit of die tijdens zijn leven reeds was aangesloten of niet. Als je een agent (manager, boekhouder of andere vertegenwoordiger) machtiging geeft om bepaalde communicatie met PlayRight in jouw plaats te doen, kan hij zich kenbaar maken bij de beheersvennootschap via een aansluitingsformulier. Ook al kies je ervoor je laten te vertegenwoordigen, de uitbetaling zal steeds op jouw rekening gebeuren zonder tussenpersoon en je zal nog steeds een kopie krijgen van alle afrekeningen.

Eens je lid bent, krijg je een persoonlijke dossierbegeleider die zal fungeren als aanspreekpunt. Aan hem moet je met behulp van een aangifte laten weten aan welke opnames je hebt meegewerkt. Dat kan je online doen via het PlayRight-portaal.

Er is geen informatie-uitwisseling of centrale databank van de verschillende beheersvennootschappen. Het is dus niet omdat je je nummers al bij SABAM hebt aangegeven dat ze automatisch bij PlayRight bekend zijn. Bovendien gaat het ook om verschillende hoedanigheden. Als je dus zowel componist/auteur als uitvoerder bent, ga je zowel bij SABAM als bij PlayRight een aangifte moeten doen van al je werken.

In het aangifteformulier geef je eerst en vooral aan welke rol jij hebt gespeeld bij de opname. Deze verdeling wordt gebruikt in de berekening van de vergoeding per artiest. Voor muzikanten zullen vooral de categorieën A en C van belang zijn. Enkel als je als muzikant een specifieke overeenkomst hebt voor het inspelen van bepaalde partijen bij een nummer (bv. je speelt als studio- of sessiemuzikant een bepaald instrument in) zal je in de categorie ‘C. Sessiecontract’ vallen. Als je daarentegen in een doorsnee band speelt die samen muziek schrijft, speelt en in eigen beheer opneemt, val je gewoonlijk onder categorie A, ook al heb je geen echt artiestencontract met een label of andere producent.

Het is mogelijk om als muzikant op één opname meerdere instrumentlijnen te spelen. Ook dit kan weerslag hebben op de verdeling. Om discussies te vermijden, vraagt PlayRight om telkens een bewijs van deelname mee te sturen. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een contract, factuur, verklaring van de producent of een cd-boekje.

Je kan op elk moment beslissen om je lidmaatschap op te zeggen. Hiervoor stuur je een aangetekende brief naar de hoofdzetel van PlayRight. De opzegging moet in de eerste helft van het lopende kalenderjaar gebeuren en gaat dan in vanaf 1 januari van het volgende jaar. Beslis je pas in de tweede helft van het jaar om je lidmaatschap op te zeggen, dan zal je nog een jaar langer moeten wachten voor je opzegging uitwerking krijgt. Vanaf het ogenblik dat je opzegging effectief is, kan je ook geen uitbetalingen meer ontvangen van PlayRight.

Inning en verdeling

PlayRight int voor vier categorieën rechten. We zetten ze even op een rijtje:

  • De billijke vergoeding: een vergoeding die betaald moet worden voor het publiek gebruik van het repertoire van uitvoerende kunstenaars. Muzikanten kunnen volgens de wet immers niet verhinderen dat hun uitvoeringen worden gespeeld in het openbaar (dwanglicenties). Als tegemoetkoming wordt hiervoor een vergoeding geïnd bij de radio-omroepen en bij uitbaters van openbare plaatsen waar muziek gespeeld wordt (handelszaken, horecazaken, kerstmarkten, discotheken, etc…). Deze vergoeding wordt billijk genoemd omdat ze het resultaat is van onderhandelingen tussen de beheersvennootschappen voor naburige rechten en de gebruikersgroepen die die vergoeding moeten betalen.
  • De vergoeding voor privékopie: de wet bepaalt dat iedereen het recht heeft om voor persoonlijk gebruik een privékopie te maken van de werken die rechtmatig openbaar gemaakt zijn. Dit ‘thuiskopierecht’ geeft recht op een vergoeding voor het auteursrecht en de naburige rechten. Deze inning wordt in de praktijk geïnd via heffingen op de verkoop van toestellen waarmee gekopieerd kan worden en blanco cd’s, harde schijven, …
  • De kabelrechten: Voor het doorgeven van je werk via de kabel worden er kabelrechten geïnd bij de kabeldistributiemaatschappijen. 
  • Het leenrecht: Je kan het uitlenen van je prestaties door erkende bibliotheken niet verbieden. Maar, in ruil verkrijg je wel een vergoedingsrecht. Bij het uitlenen van je werken heb je recht op een vergoeding. Deze vergoeding wordt geïnd door de beheersvennootschap AUVIBEL en het deel bestemd voor de uitvoerende kunstenaars wordt verdeeld door PlayRight.

Niet elke artiest krijgt noodzakelijk een even groot deel bij de verdeling. Het verdelingsreglement van PlayRight maakt een onderscheid tussen drie categorieën van artiesten: hoofdartiesten (A), dirigenten en orkestleiders (B) en sessiemuzikanten of muzikanten/zangers die geen hoofdartiest zijn (C). Elke groep krijgt een andere puntenwaarde voor zijn bijdrage (A=15, B=10, C=5) waarbij een hogere puntenwaarde voor een groter aandeel van de inkomsten zorgt.

Voor de muzikanten uit categorie C wordt er ook gekeken naar het aantal instrumenten dat er gespeeld wordt. Hiervoor worden er 7 instrumentengroepen gehanteerd: toetsinstrumenten, mechanische instrumenten, percussie, gestemde percussie, snaarinstrumenten, blaasinstrumenten en vocaal. Per instrument uit een verschillende groep krijg je 5 punten en je kan maximaal voor 3 instrumentengroepen punten krijgen. Dat betekent dus dat je als muzikant max. 15 punten kunt krijgen, op voorwaarde dat je verschillende instrumenten hebt ingespeeld uit 3 verschillende instrumentengroepen.

Een voorbeeld:

Je bent een singer-songwriter, en voor de opnames van je jongste EP heb je 2 achtergrondzangeressen en 2 extra muzikanten betrokken. De ene muzikant heeft instrumenten uit 2 groepen (zie hierboven) ingespeeld, de andere instrumenten uit 3 groepen. In dat geval krijg je zelf 15 punten als hoofdartiest (A), de twee zangeressen elk 5 punten (C, vocale instrumentengroep) en de muzikanten achtereenvolgens 10 en 15 punten als sessiemuzikant (C). In totaal heb je dan 50 punten die staan voor 100% van de inkomsten voor die opnames. Dat houdt in dat elke 5 punten garant staan voor 10% van de rechten en je zelf dus 30% van de naburige rechten voor dit nummer zal ontvangen.

Voor het toekennen van punten gelden ook nog de volgende regels:

  • Als er uitvoerende artiesten van categorie A zijn, moet er minstens 30% voor hun gereserveerd worden.
  • Indien een uitvoerende kunstenaar van de eerste categorie ook een prestatie in de tweede categorie heeft geleverd, kan hij de punten van beide categorieën cumuleren.
  • Indien een uitvoerende kunstenaar van de eerste categorie een prestatie in de derde categorie heeft geleverd, wordt hij voor de verdeling van de punten enkel beschouwd als uitvoerende kunstenaar van de eerste categorie.

De exacte verdelingsregels kan je vinden in het algemeen reglement van PlayRight.

Op het moment dat je opnames inkomsten beginnen te generen, zal je in het e-loket kunnen nakijken wie er allemaal als rechthebbenden zijn opgegeven voor de werken waar jij aan meegewerkt hebt. Op die manier kan je voor een bepaalde track controleren dat er niemand onterecht uitbetaald wordt voor jouw muziek. De uitbetalingen door PlayRight gebeuren volgens een jaarlijks vastgelegde verdelingskalender.

Enkel opnames die rechten genereren (en die door de uitvoerende kunstenaar worden aangegeven bij PlayRight) worden opgenomen in de verdeling! Wanneer een opname in een bepaald jaar niet in de radiospeellijsten of de Ultratoplijsten voorkomt, dan levert die opname voor dat jaar ook geen naburige rechten op.

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak