Samenwerken met een producer

Hoe zit de samenwerking met een producer precies in elkaar?

Niet elke producer gaat op dezelfde manier te werk, en dat is maar goed ook. We schetsen hieronder een aantal mogelijke scenario’s. Het komt er in elk geval op aan om goeie afspraken te maken met de producer waarmee je uiteindelijk in zee wil gaan.

Mike Crossey - Geen doorsnee proces

Mike Crossey - Geen doorsnee proces

Stijl en werkwijze

Past je muziek in een duidelijke stijl, dan is het goed om weten dat sommige muziekstijlen een specifieke volgorde van opnemen kennen en een bepaalde productionele werkwijze volgen.

Zo berust een productie van klassieke muziek niet alleen op de opname van een collectieve, kwaliteitsvolle live-uitvoering in een akoestisch aangepaste ruimte (bv. een kerk of concertzaal), maar ook op de organische montage van alle best gespeelde passages. Die elementen vormen na de montage een illusie van een continue uitvoering, maar werden in realiteit in ‘stukjes’ opgenomen.

Ook een moderne metal-productie start bij liveopnamen, maar de daaropvolgende montage is veel meer ingrijpend. Doorgaans wordt elk instrument helemaal ‘uitgemonteerd’. Niet alleen worden de drums op timing & groove geselecteerd, maar ook de bas, de gitaren, e.d. worden haast tot op de kern gesplitst om vervolgens terug samen gebracht te worden.

De artiest en het productieteam streven zo naar een ideale uitvoering van elk element en gaan bewust voorbij aan de ruwere kwaliteit van de initiële opname.

Het is dus niet onlogisch (maar zeker niet verplicht) om een producer te kiezen op basis van zijn ervaring binnen de stijl van het project, aangezien zijn werkwijze beter past voor je eigen project, waardoor hij/zij de productietijd sterk kan verkorten en het budget efficiënter kan aanwenden.

Pascal Deweze - Vertrouwen in de producer

Pascal Deweze - Vertrouwen in de producer

Budget, tijd & kwaliteit

In elke muziekproductie zijn budget, tijd en kwaliteit sterk met elkaar verbonden. Het zijn drie communicerende vaten die elkaar voortdurend beïnvloeden. Wanneer één van deze 3 elementen wordt beperkt, zullen de andere twee steeds reageren.

  • Als de kwaliteit centraal staat, maar de tijd beperkt is, zal het budget moeten toenemen, omdat er bijvoorbeeld extra muzikanten moeten worden ingehuurd. Met die extra ‘mankracht’ kan je immers sneller werken. Of misschien moet je uitwijken naar een grotere studio waar alle muzikanten simultaan kunnen spelen en opnemen.
  • Indien het budget echter beperkt is, en de kwaliteit toch centraal staat, zal de totale tijd toenemen. De tijd in een repetitieruimte is goedkoper dan die in een opnamestudio, dus dan kan je beter een langere repetitie- en preproductiefase inlassen om zo minder tijd te verspillen in de studio.
  • Dus een ervaren muziekproducer weet bijvoorbeeld dat bij een ‘low/no-budget scenario’ met een onervaren band, de productietijd sterk zal moeten toenemen indien hij de kwaliteit wil bereiken waar hij doorgaans naar streeft.

Preproductie

In een scenario met live muzikanten (zoals bij een band) zorgt een goede preproductie voor een sterke toename in efficiëntie eenmaal je aan de slag gaat in de opnamestudio. Toch bestaat er niet één universeel & duidelijk scenario dat geldt voor elke productie.

Sommige bands en artiesten hebben nood aan een periode van repetities waarin ze het songmateriaal verder kunnen verfijnen, hun focus kunnen aanscherpen of misschien hun instrumenten beter willen leren beheersen. Soms moet er ook tijd worden voorzien om nieuw aangeschaft materiaal of technologieën te leren kennen. Andere bands hebben daarentegen genoeg ervaring, vinden snel hun weg in de studio en functioneren net erg goed zonder veel voorbereiding.

“Een belangrijk element dat ik geleerd heb door samen te werken met producers en door het met onze nieuwe plaat zelf te doen is dat een producer vooral oog voor potentieel moet hebben. Waar zit het potentieel van de songs, arrangementen, karakters onder de muzikanten, dagindeling, klank, opbouw etc. En hij moet iedereen het gevoel geven dat ieders potentieel wordt benut, zonder zijn eigen taak uit het oog te verliezen: het afwerken van een goede plaat, wat dat ook moge wezen.” Philip Bosschaerts – Mintzkov

Sterke songs en goede arrangementen staan sowieso centraal in elke goede productie. Een goede muzikant laat zijn collega-muzikanten beter klinken. Dat bereik je door te luisteren naar wat zij doen en daarop in te spelen, waardoor het arrangement in kwaliteit toeneemt en het geheel groter wordt dan de som van zijn delen. Hoe beter het arrangement en de uitvoering ervan, hoe beter de song tot zijn recht komt, hoe overtuigender de opname wordt én hoe eenvoudiger de balans tijdens de mix zal zijn.

Mike Crossey - Het belang van preproductie

Mike Crossey - Het belang van preproductie

Te weinig preproductie, in combinatie met zwakke uitvoeringen en mindere arrangementen verleggen het zwaartepunt naar de volgende fases: montage, de mix en mastering. Door uitgebreide montage en mix kunnen dingen vaak verbeterd worden, maar is er reële kans dat het geheel minder opwindend wordt en de identiteit sterk afneemt door het esthetisch-gemanipuleerde resultaat.

Ook het tempo van de muziek speelt een belangrijke rol en kan best tijdens de preproductie worden bepaald. Sommige muziek moet meer ‘leven’ en komt beter tot zijn recht als je in de opname niet refereert aan een vast tempo. Andere uitvoeringen, bv. producties waarin je loops wil gebruiken, moeten net wel geruggesteund worden door een stabiel metrum (met een clicktrack). Het uitzoeken van het juiste tempo is een goed voorbeeld van een nuttige voorbereiding die veel tijd bespaart eenmaal je naar de studio trekt.

Samengevat wil je dus dat door de preproductie iedereen genoeg is voorbereid, de arrangementen zijn uitgepuurd, het tempo is bepaald en de inspiratie van de betrokkenen werd aangescherpt, maar zonder dat het punt van verveling werd bereikt. Hierdoor blijft de uitvoering in de studio spontaan en geïnspireerd, en rust de focus op de opname.

Indien jouw muziek vanuit programming ontstaat (bv. dance, experimentele pop, …) heeft een preproductie met repetities misschien minder zin. Door jouw melodieën en je klankideeën onmiddellijk vast te leggen op je PC of Mac DAW, met ProTools, Logic, Cubase, Ableton Live, … bouw je rechtstreeks aan het arrangement terwijl je het nummer schrijft.

In dit scenario vervagen dus de grenzen tussen compositie & (pre)productie, aangezien het componeren, het arrangeren en de opname ervan simultaan gebeurt, en wordt er zelden gerepeteerd als voorbereiding voor een studiosessie. Maar nà de productie breekt er vaak wel een intensieve periode aan om de arrangementen van de geprogrammeerde wereld van het album naar optredens toe te vertalen.

Vergoeden van een producer

Muziekproducers worden doorgaans vergoed door de producenten, dit zijn de financiers en eigenaars van de opnamen. Sommige  producers denken en handelen echter ook als ondernemers , en gaan zelf artiesten opzoeken of ‘acts’ zoals boysbands & girlgroups samenstellen en ontwikkelen.

Oorspronkelijk werkten muziekproducers in loondienst voor de grotere platenfirma’s. Toen meer en meer producers vanaf de jaren 1960 onafhankelijk werden, ontwikkelde zich een nieuw financieel model waarbij de producenten hen niet zozeer vergoedden voor hun tijd & expertise, maar vooral beloonden bij commercieel succes. Enkele percenten op de totale verkoop leverde al snel substantiële bedragen op voor alle betrokken partijen. Het voordeel van deze winstdeelname, beter bekend als royalty’s, is het lagere risico voor de platenfirma. Maar het nadeel is een complexe boekhouding aangezien jaar na jaar alle royalty’s van élke producer van élke opname van alle artiesten, correct moeten worden uitgesplitst. In dit scenario krijgt de producer doorgaans een voorschot op toekomstige royalty’s, maar zal vervolgens moeten wachten tot de opname genoeg opbrengt om extra gelden te ontvangen.

Steve Albini (producer van o.a. Pixies, Nirvana, Joanna Newsom, Neurosis, PJ Harvey, etc.) dacht daar zo het zijne over. Dit schrijft hij in een brief aan Nirvana over het betalen van royalty’s aan een producer:

I do not want and will not take a royalty on any record I record. No points. Period. I think paying a royalty to a producer or engineer is ethically indefensible. The band write the songs. The band play the music. It’s the band’s fans who buy the records. The band is responsible for whether it’s a great record or a horrible record. Royalties belong to the band.

Met de evolutie naar een download- & streamingmodel en de gekende problemen van illegale muziekbestanden, genereert de verkoop van opgenomen muziek tegenwoordig slechts dramatisch kleine bedragen. Daardoor is een muziekproductie op zich veel minder rendabel geworden. Waar vroeger platenfirma’s als financiers optraden voor hun artiesten, zijn het nu vaak de artiesten zelf die investeren in hun muziekopnamen. Hierdoor worden ze naast producent ook eigenaar van de opnamen en moeten ze afspraken maken met de producer(s). De dagelijkse realiteit dwingt dus artiesten, producers en producenten om te zoeken naar nieuwe methodes om budgetten bijeen te krijgen en af te spreken hoe ingehuurde partijen vergoed worden.

Het is belangrijk te beseffen dat zowel artiesten als de producers er alle baat bij hebben dat het resultaat van hun werk gepromoot en ‘geëxploiteerd’ wordt. Niets is zo frustrerend als een opname waar hard werd aan gewerkt, maar om welke reden dan ook toch niet wordt uitgebracht.

Vanuit het standpunt van een producer is het dus niet onlogisch om vandaag de dag een groter voorschot te onderhandelen omdat de feitelijke opbrengst van royalty’s niet meer zoveel voorstelt, hoewel het werk minstens even complex gebleven is en het de producent dwingt om na te denken over de toekomstige exploitatie. Wanneer er initieel weinig geld beschikbaar is voor de productie, zal een belangrijk deel van de investering op de schouders belanden van de producer, waardoor zij/hij een hogere winstdeelname zal willen die haar/zijn financieel risico respecteert. Omdat de verkoop van singles en downloads nog weinig opbrengt, zie je de laatste jaren een evolutie waarbij de producer bij geen of een kleine vergoeding een deel van de auteursrechten van de geproducete songs krijgt toebedeeld.

Alles is dus onderhandelbaar en doorgaans vinden alle betrokken partijen elkaar in een afspraak waar iedereen zich goed bij voelt. De basisregel is: hoe minder geld er op voorhand ter beschikking is, hoe groter het aandeel in royalty’s en/of auteursrechten.

Een laatste tip: zorg ervoor dat alle afspraken op voorhand worden gemaakt om latere frustraties te vermijden.
Hilke Ros (Amatorski) - Goeie afspraken maken

Hilke Ros (Amatorski) - Goeie afspraken maken

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak