Demo’s als visitekaartje

Maak van je repetitiekot een volwaardige opnamestudio

Opnames die bestemd zijn voor een breder publiek, kunnen op geluidstechnisch vlak vaak een duwtje in de rug gebruiken. Nog niet eens zo lang geleden waren een cassette met een paar rudimentaire, in ruis gehulde schetsen van songs en een gestencilde bio de geijkte hulpmiddelen om een platencontract in de wacht te slepen. Intussen liggen de verwachtingen wat de opnamekwaliteit van een demo betreft op hetzelfde niveau als die voor een volwaardige release.

Live vs studio

Ook in deze situatie geldt in de eerste plaats dat de sfeer van een opname geenszins afbreuk mag doen aan je muzikale eigenheid. Heb je bijvoorbeeld doorheen de jaren een stevige podiumreputatie opgebouwd, dan ligt een opname van een optreden voor de hand. Moderne mengtafels beschikken steevast over uitgebreide faciliteiten om zowel de individuele kanalen als de totaalbalans op te nemen. Digitale tafels bieden het bijkomende voordeel dat je ze rechtstreeks (d.w.z. zonder afzonderlijke conversie-apparatuur) op je computer kan aansluiten. Zet je vertrouwde geluidsman achter de knoppen en een enthousiast publiek ervoor en je kan meteen na de stormachtige afsluitende ovatie aan de slag met een degelijke, eerlijke opname waarin je jezelf van je meest gunstige kant toont. En op de koop toe hou je aan zo’n “sessie” gegarandeerd mooie herinneringen en/of sterke verhalen over.

Maar voor heel wat muzikanten speelt het leven zich net zo goed naast het podium af. De relatieve beslotenheid van de huiskamer, de garage of het repetitiehok vormt voor hen een prima comfortzone, waar ze ongestoord en ongehinderd door tijd en ruimte hun creativiteit kunnen botvieren. Bovendien hebben diezelfde muzikanten doorheen de jaren vaak een aanzienlijk deel van hun spaarcentjes omgezet in opnametechnologie. Als dan ook nog de akoestiek het enigszins toelaat, kan je zonder al te veel moeite in je eigen biotoop een volwaardige studio benaderen. En op de koop toe wordt het een stuk eenvoudiger om de stress onder controle houden als je een thuismatch speelt, wat je muzikale flair ongetwijfeld ten goede komt.

Aan de slag!

Want vergis je niet: ook al werk je “maar” aan een demo, je bent tegelijk aansprakelijk voor de kwaliteit van de uitvoering én die van de opname. Je moet, met andere woorden, het verkeer regelen op het drukke kruispunt van creativiteit en technologie. En ook al moet muziekproductie het tot nader order niet hebben van universele waarheden en onwrikbare feiten, een paar vuistregeltjes komen in zo’n geval altijd van pas om er de kluts en je motivatie niet bij te verliezen.

  • Maak het je gemakkelijk. Of tenminste, maak het voor jezelf niet moeilijker dan noodzakelijk. Murphy zal in vol ornaat op de afspraak verschijnen. Zorg dus eerst en vooral voor een comfortabele werkomgeving en probeer externe factoren die je zouden kunnen afleiden tot een minimum te beperken. Let er ook op dat je je op fysiek en mentaal vlak ontspannen voelt. Hou wat comfort food bij de hand. Gun jezelf licht en ruimte: mensen hebben dat nu eenmaal nodig en op het vlak van akoestiek sta je daarmee nog niet voor onoverkomelijke obstakels (tenzij je je oog hebt laten vallen op een luchthaventerminal met glazen gevels).
  • De keuze van een geschikte ruimte is zeker geen triviale kwestie: zowel op creatief als op technisch vlak hangt er wel een en ander van af. Een zangeres die de wolkjes van haar adem kan zien omdat je hartje winter in een onverwarmde schuur bent neergestreken? Of misschien een herfstige cellopartij tegen een achtergrond van kletterende regen op een golfplaten dak? Het hangt er maar van af wat je onder “sfeer” verstaat… De eigenschappen van de ideale opnamelocatie zijn onmogelijk te omschrijven, omdat ook hier weer heel wat subjectieve en individuele factoren om de hoek komen kijken. Het komt de consistentie van je opnames alleszins wel ten goede als je voor de duur van de sessies een min of meer permanente opstelling kan hanteren. Verder speelt de akoestiek van de ruimte een belangrijke rol. Een goede basisakoestiek in een rustige omgeving zorgt er bijvoorbeeld voor dat je niet per definitie een beroep moet doen op “close micing”-technieken. Bij voorkeur heb je een aantal verschillende ruimtes ter beschikking, elk met specifieke akoestische eigenschappen. Maar ook als dat niet het geval zou blijken, kan je met een gezonde DIY-benadering de opnameruimte verder indelen: houten panelen en matrassen hebben in dat opzicht al wonderen verricht.
  • Niet onbelangrijk: let erop dat je instrumenten en je materiaal veilig onderdak hebben, ook als je zelf niet in de buurt bent. Het zou niet de eerste keer zijn dat er een volledige opnamestudio door toedoen van derden op de tweedehandsmarkt belandt.
  • Bereid het verloop van je opnameproces tot in detail voor. Neem daarbij zowel de muzikale als de technische aspecten in overweging, en besteed voldoende aandacht aan de wisselwerking tussen beide. Gebruik je voorafgaande repetities om de krijtlijnen uit te zetten: welke songs in aanmerking komen, in welke volgorde je de verschillende partijen zal opnemen, welk materiaal je daarvoor nodig hebt en wie er op welk moment in de studio aanwezig moet zijn. Verwar een opnamestudio overigens niet met een laboratorium. Experimenteren kan (en moet) je naar hartelust op voorhand (tijdens repetities) en na afloop (tijdens de mixfase), maar tijdens de opnamesessie zelf heb je er alle belang bij je te beperken tot je vertrouwde arsenaal. Zeker, de verleiding kan groot zijn om voor de gelegenheid eens zo’n vintage preamp te gebruiken, maar de kans is nog veel groter dat die nobele onbekende je signaal uiteindelijk alleen maar in de weg zit. Hou alle technische voorzieningen dus in de mate van het mogelijke constant, voorspelbaar en beheersbaar. Een overzichtelijke, eenvoudige setup bespaart je heel wat kopzorgen.
  • Ian Clement - Voorbereiding opnames

    Ian Clement - Voorbereiding opnames

  • Hou bij je opstelling in de mate van het mogelijke rekening met een optimale communicatie tussen alle betrokkenen. Die communicatie speelt zich tijdens een uitvoering overigens doorgaans op het niet-verbale vlak af, dus zorg ervoor dat je elkaar in de gaten kan houden. Het zal namelijk eenvoudiger blijken de technische aspecten (microfoonplaatsing e.d.) in functie daarvan aan te passen dan omgekeerd. Voorzie voldoende (gesloten) hoofdtelefoons en bouw zoveel mogelijk flexibiliteit in op het niveau van je monitorsysteem, zodat iedereen zichzelf en de anderen optimaal kan horen. Ook deze aspecten kan je tijdens je repetities op punt stellen.
  • Waak tijdens de sessie zelf over de signaalzuiverheid van de individuele kanalen als een moederkloek over haar kuikens. De symptomen van elektrische storingen (brom), van overmodulatie (vervorming, clipping) of ondermodulatie (ruis) in de signaalweg tijdens de opname zijn vrijwel onmogelijk ongedaan te maken in een latere fase. Nogal wat softwarepakketten pakken in hun documentatie fors uit met ronkende termen als “onbegrensde interne headroom”, maar dat begrip heeft enkel betrekking op de precisie van de digitale bewerkingen die de software uitvoert op het signaal. Een analoog signaal dat zich in gebrekkige conditie aandient bij de A/D-converter, is hoe dan ook een vogel voor de kat. Ook problemen in het digitale domein (tikjes, haperingen…) moeten bij de bron worden aangepakt en blijken vaak veel moeilijker te traceren. Wees dus steeds alert en zorg ervoor dat je de logica in je setup duidelijk voor ogen houdt. Onderschat ten slotte nooit de invloed van kabels en connectors op de gang van zaken.
  • Verlies de administratie van je sessie nooit uit het oog. Welke DAW-toepassing je ook gebruikt, je beschikt zonder uitzondering over uitgebreide mogelijkheden om je opnames te documenteren en te organiseren. Geef je tracks en je takes een ondubbelzinnige naam, in die mate dat ook een buitenstaander (een mixtechnicus, bijvoorbeeld) er een touw kan aan vastknopen. Markeer de verschillende secties en versies, organiseer je (virtuele) studio in functie van jouw ergonomische behoeften. Presets vormen vaak zeer bruikbare uitgangspunten, maar werken pas echt als je ze aanpast aan je specifieke situatie. Verder loont het steevast de moeite om doordachte templates en channel strips aan te maken: ze besparen je tijd, houden je met je hoofd bij de les en zorgen voor samenhang. Leer werken met shortcuts, in plaats van met je muis. Léés (en herlees) in godsnaam die verdomde handleiding.
  • Hanteer voor al je audiobestanden steeds één en dezelfde bestandsstructuur, resolutie en sample rate. De controverse rond dit onderwerp neemt bijbelse proporties aan, maar met een bestand in .wav- of .aif-structuur, een resolutie van 24 bits en een sample rate van 44.1 kHz hoef je je op dat vlak geen zorgen te maken. In dezelfde lijn is het enige wat je hoort te onthouden over dithering het feit dat je het slechts één keer mag toepassen: helemaal aan het einde van je productieproces, en dan nog enkel als je de resolutie herleidt naar 16 bits – bijvoorbeeld om een CD-master aan te maken. Bij alle tussentijdse bewerkingen – opname, mixing, export van bestanden… – komt er geen dithering aan te pas.
  • Audiofiles horen bij uitstek thuis op een externe harde schijf, of beter nog, op meerdere harde schijven: een sluitende backupstrategie kan je leven redden. Sluit je opname-apparatuur ook steeds aan op de netstroom, om te voorkomen dat een lege batterij een voortijdig einde stelt aan je sessie.
  • Pascal Deweze - Kwaliteit & karakter

    Pascal Deweze - Kwaliteit & karakter

  • En ten slotte: ga niet klakkeloos uit van geijkte conventies, zeker niet als het over opnametechnieken gaat. Hou tijdens de planning van de opname rekening met het vervolg van het productieproces. Met andere woorden, steek visie en karakter in je productie. Durf te vertrouwen op die onvolprezen oren van je. Neem opties, engageer je, maak keuzes naarmate het proces vordert. Of om af te sluiten met de woorden van een notoir rock ‘n roll-dichter: “Sta ervoor, sta erachter, maar ga daar staan.
Wie meer wil weten over thuisopnamen maken, kan terecht op homerecording.be. Daar staat een hele community klaar om al je vragen over opnamen, gear en mixing te beantwoorden. Voor de startende homerecorder heb ze een tijd geleden ook een startersgids samengesteld uit de informatie op het forum. Die gids vind je hier.
Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak