Sociale zekerheid

Nu een stukje bijdragen, om ervan te profiteren als je het nodig hebt

In België hebben we een zeer goed uitgewerkt systeem van sociale zekerheid. Dat systeem zorgt ervoor dat je beschermd bent tegen “sociale risico’s”.  Ziekte, werkloosheid, kinderen krijgen, enz. hebben een invloed op je loopbaan, je loon en dus je financiële toestand. De sociale zekerheid zorgt ervoor dat je kan terugvallen op een (financieel) vangnet als het even moeilijker gaat.

Veel meer gedetailleerde uitleg over de sociale zekerheid vind je bij het Kunstenloket.

Als werknemer

Als werknemer (of je nu kunstenaar bent of gewoon als bediende werkt bij een bedrijf) krijg je deze bescherming door sociale bijdragen te betalen op je loon. Sociale zekerheid is dus eigenlijk een solidaire bijdrage voor het moment dat je zelf even niet kan werken en tegelijk ook een bijdrage voor alle andere niet-werkenden (werklozen, langdurig zieken, gepensioneerden, …). Solidair zijn met je medemens dus.

De bijdrage ligt in België vrij hoog, maar daartegenover staat dan ook een goed uitgebouwd vangnet voor iedereen die even met een tegenslag te kampen heeft. Als werknemer betaal je 13,07% van je brutoloon aan sociale zekerheidsbijdragen. Je werkgever houdt dat automatisch af van je brutoloon en stort het bedrag door naar de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ). Daarnaast betaalt ook je werkgever sociale zekerheidsbijdragen: 30% (voor bedienden) of 35,65% (voor zelfstandigen) bovenop je brutoloon (vandaar de hoge arbeidskosten in ons land). Werkgevers die een kunstenaar in dienst nemen voor artistieke prestaties, krijgen een korting op de bijdragen die ze moeten betalen.

Als werknemer bouw je door het betalen van je bijdrage rechten op voor:

  • pensioen
  • verzekering tegen arbeidsongevallen en beroepsziekten
  • geneeskundige verzorging en uitkering bij ziekte
  • uitkering bij werkloosheid;
  • gezinsbijslagen (o.a. kinderbijslag)
  • jaarlijkse vakantie

Als zelfstandige

Ook als zelfstandige betaal je sociale bijdragen via de verplichte aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds. Per kwartaal betaal je een voorlopige bijdrage op basis van de netto inkomsten die je drie jaar geleden verdiende. Op het moment dat de administratie over de gegevens van het desbetreffende kwartaal beschikt (doorgaans na 2 jaar) worden deze voorschotten verrekend met je effectieve inkomsten van dat kwartaal, en ken je het definitieve bedrag aan sociale zekerheid dat je moet betalen. Het gaat over de netto beroepsinkomsten, dus na aftrek van de gemaakte kosten. Als je verwacht in een periode aanzienlijk meer of minder te verdienen dan drie jaar geleden, kan je je voorschotten laten aanpassen.  

Als je start als zelfstandige betaal je de eerste 3 jaar voorlopige forfaitaire bijdragen (omdat er nog geen basis is om de voorschotten op te berekenen.) De bedragen die je per kwartaal moet betalen, zijn anders voor zelfstandigen in hoofdberoep en zelfstandigen in bijberoep:

  • Hoofdberoep: €681,43 (jaar 1), €698,05 (jaar 2), €698,05 (jaar 3)
  • Bijberoep: €75,39 (jaar 1), €77,23 (jaar 2), €77,23 (jaar 3)

Afhankelijk van je ondernemingsloket komen hier nog enkele percenten beheerskosten bij. Van zodra de administratie over je correcte gegevens beschikt (na 2 jaar) gaan ze bekijken hoeveel forfaitair voorschot je al hebt betaald, en wordt dat verrekend met je werkelijke netto-inkomsten om je definitieve bijdrage te bepalen. Zelfstandigen betalen altijd een minimumbijdrage (zie de forfaits hierboven).

Let op: als je een goed jaar/kwartaal hebt, zal je kwartaalbijdrage ook een pak hoger liggen, dus hou daar rekening mee en laat eventueel je voorschotten aanpassen!

Bijdragen voor zelfstandigen in hoofdberoep:

Nettoberoepskinkomsten Bijdragevoet
Tot €13.296,25 minimumbijdrage (zie hierboven)
13.296,25 – €57.415,67 21%
57.415,67 – €84.612,53 14,16%
> €84.612,53 Geen bijdrage op het deel dat €84.612,53 overschrijdt
Als zelfstandige in hoofdberoep betaal je sowieso altijd een minimumbedrag aan sociale zekerheid, ook als je maar € 1 aan nettoberoepsinkomen hebt verdiend. Dat minimumbedrag is € 698,05 per kwartaal.

Bijdragen voor zelfstandigen in bijberoep:

Nettoberoepskinkomsten Bijdragevoet
Tot €1471,01 0%
€1471,01 – €57.415,67 21%
57.415,67 – €84.612,53 14,16%
> €84.612,53 Geen bijdrage op het deel dat €84.612,53 overschrijdt
Ook als zelfstandige in bijberoep betaal je sowieso altijd een minimumbedrag aan sociale zekerheid, ook als je maar € 1 aan nettoberoepsinkomen hebt verdiend. Dat minimumbedrag is € 77,23 per kwartaal.

Als zelfstandige bouw je niet dezelfde rechten op dan als werknemer. Een zelfstandige in bijberoep bouwt zelfs géén rechten op, aangezien hij geacht wordt om bescherming op te bouwen met de bijdragen die hij betaalt op zijn hoofdberoep. Een zelfstandige in hoofdberoep bouwt volgende rechten op:

  • pensioen
  • geneeskundige verzorging en uitkering bij ziekte
  • gezinsbijslagen (o.a. kinderbijslag)
  • tijdelijke inkomensvervangende vergoeding en behoud van rechten bij faillissement (ten hoogste 12 maanden)

De uitkeringen die je kan krijgen, liggen wel een pak lager dan bij werknemers. En als zelfstandige kan je ook geen werkloosheidsuitkering krijgen!

Occasioneel

Het kan gebeuren dat je artistieke prestaties levert zonder dat iemand anders je daarvoor de opdracht heeft gegeven. Denk maar aan een muziekstuk dat je schrijft en dat je ‘verkoopt’ aan een theatergezelschap om te gebruiken in hun jongste productie. In dit geval zijn bovenstaande regels niet van toepassing, zeker niet als het om een eenmalige activiteit gaat (of toch een activiteit met een zeer lage frequentie). Deze inkomsten worden dan beschouwd als ‘occasionele inkomsten’, en hierop betaal je geen sociale zekerheidsbijdragen. Je bouwt er dan uiteraard ook geen rechten mee op. Meer over deze occasionele inkomsten lees je hier.

Vrijstellingen

Je betaalt niet op alle soorten vergoedingen die sociale bijdragen. Dat betekent dan ook dat je in sommige gevallen geen sociale bescherming opbouwt. Kostenvergoedingen (zowel reële als forfaitaire) zijn vrijgesteld van sociale bijdragen. Let op: laat je je voor je artistieke prestaties uitbetalen met de Kleine Vergoedingsregeling, dan bouw je dus geen sociale rechten op! Ook bij inkomsten uit auteursrechten worden geen sociale bijdragen betaald. Heb je het geluk om een prijs te winnen, dan moet je daar in de meeste gevallen ook geen sociale bijdragen op betalen. 

Buitenland

Als muzikant kom je misschien al eens op een buitenlands podium terecht. Binnen de Europese Unie heb je het recht om je vrij te verplaatsen en in elk ander land een economische activiteit te ontplooien. Allerlei richtlijnen bepalen dat je daarbij in principe altijd je rechten behoudt op de sociale zekerheid. Er bestaat echter geen eengemaakte Europese sociale zekerheid, wat er dus voor zorgt dat je altijd moet werken binnen de regels van het land waarin je op dat moment aan de slag bent. Het belangrijkste bij werken in het buitenland, is dat je een A1-formulier (vroeger E-101) moet aanvragen bij de RSZ (ofwel doet je werkgever of SBK dat, ofwel vraag je dat zelf aan als je als zelfstandig muzikant werkt).

Alles over over werken in het buitenland, vind je hier

Heb je vragen of opmerkingen bij deze pagina?
Popadvies op maat
Vind je hier toch niet het antwoord op jouw vraag? Poppunt geeft ook persoonlijk advies.
   popadvies@poppunt.be       Bel 02 504 99 00       Maak een afspraak